Các công ty AI như Meta và OpenAI đã đưa ra những gói lương hàng triệu USD với hy vọng thu hút các nhà nghiên cứu và kỹ sư giỏi nhất. Nhưng có một khía cạnh khác trong cuộc chiến nhân tài AI ít được chú ý hơn: sự thiếu hụt trầm trọng các thợ điện, thợ sửa ống nước và kỹ thuật viên hệ thống sưởi và làm mát ở Mỹ.

Cục Thống kê Lao động Hoa Kỳ (BLS) ước tính rằng từ năm 2024 đến năm 2034, trung bình mỗi năm sẽ thiếu khoảng 81.000 thợ điện. BLS dự báo số lượng thợ điện có việc làm sẽ tăng 9% trong thập kỷ tới, “nhanh hơn nhiều so với mức trung bình của tất cả các ngành nghề”. Một nghiên cứu của McKinsey thậm chí còn cho ra kết quả: Từ năm 2023 đến năm 2030, ước tính Mỹ sẽ cần thêm 130.000 thợ điện, 240.000 công nhân xây dựng và 150.000 giám sát viên xây dựng.

Việc xây dựng nhanh chóng các trung tâm dữ liệu AI có thể là động lực chính thúc đẩy nhu cầu về lao động lành nghề. Theo một bài đăng trên blog hồi tháng 5 của Liên đoàn Công nhân Điện quốc tế (International Brotherhood of Electrical Workers) - một số chi nhánh địa phương đang thiếu hụt nhân sự so với công việc thực tế.

Chris Madello, đại diện quốc tế của Hiệp hội Liên hiệp (United Association), một công đoàn dành cho thợ sửa ống nước và thợ lắp đặt đường ống, cho biết các dự án trung tâm dữ liệu hiện đang cần nhiều lao động hơn bất kỳ ngành công nghiệp nào khác. Ông nói thêm rằng sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), vốn đòi hỏi một lượng điện năng khổng lồ để hoạt động, đồng thời ngày càng cần nhiều nhân lực hơn.

Một số công ty công nghệ đã bắt đầu lên tiếng cảnh báo về tình trạng thiếu hụt trầm trọng lực lượng lao động lành nghề và đang có những bước đi để giải quyết vấn đề này. Đầu năm 2025, Google thông báo sẽ quyên góp một khoản tiền không được tiết lộ cho Electrical Training Alliance, một tổ chức cung cấp tài liệu đào tạo cho thợ điện, để giúp 100.000 thợ điện hiện có nâng cao kỹ năng và đào tạo 30.000 học viên mới vào năm 2030. Công ty cho biết dự án này sẽ góp phần làm tăng khoảng 70% quy mô ngành nghề này trong những năm tới.

Charles White, người phụ trách các vấn đề pháp lý tại Hiệp hội các nhà thầu điện, sưởi và làm mát nhấn mạnh rằng các dự án trung tâm dữ liệu thường trả lương cao hơn các loại công trình xây dựng khác. Một phần là do tiến độ chặt chẽ, khối lượng công việc cũng cao hơn so với mặt bằng chung.

Các công ty công nghệ xây dựng trung tâm dữ liệu phải cạnh tranh với các dự án xây dựng khác để thu hút nhân tài lành nghề, bao gồm nhà ở dân cư, bệnh viện, nhà máy và các cơ sở năng lượng. “Chúng ta đã thiếu hụt lao động xây dựng lành nghề ở Mỹ trong nhiều năm”, Anirban Basu, nhà kinh tế trưởng của Hiệp hội các nhà xây dựng và nhà thầu (Associated Builders and Contractors), một nhóm thương mại của ngành xây dựng, cho biết. Ông nói rằng, trong những thời kỳ trước, các thợ thủ công truyền lại kỹ năng của họ cho con cái, nhưng gần đây họ khuyến khích thế hệ tiếp theo theo đuổi bằng đại học bốn năm. 

Tuy nhiên, một vấn đề là làm sao đào tạo người lao động đủ nhanh để làm việc trong các dự án trung tâm dữ liệu. Về cơ bản, công việc tại các trung tâm dữ liệu không khác nhiều so với các công việc sửa chữa đường ống nước khác. Nhưng các trung tâm dữ liệu được xây dựng theo lịch trình nghiêm ngặt, không cho phép chậm trễ hoặc sai sót. Lý do là vì ngay cả những sai sót nhỏ cũng có thể làm chậm tiến độ dự án.

“Trong nhiều năm, ngành công nghiệp đã cảnh báo về một 'làn sóng bạc' khi những người thuộc thế hệ bùng nổ dân số có tay nghề cao sẽ nghỉ hưu với số lượng lớn,” Basu nói. “Thời kỳ đó đã đến. Nó đã hiện hữu, và kết quả là, ngành công nghiệp đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động lành nghề ngày càng trầm trọng.”

Hiện chưa rõ nhu cầu về thợ lành nghề sẽ kéo dài bao lâu sau khi cơn sốt trí tuệ nhân tạo bắt đầu suy giảm. Tuy nhiên không thể phủ nhận sự thật rằng, khi quá trình xây dựng hoàn tất, các trung tâm dữ liệu thường duy trì một nhóm nhỏ nhân viên túc trực 24/7, cùng với mạng lưới các nhà thầu bên ngoài chuyên xử lý sửa chữa cho nhiều cơ sở khác nhau.

Thùy Anh