Khẳng định vai trò của nữ trí thức

Điểm đáng chú ý của chương trình không nằm ở quy mô hay nghi thức vinh danh, mà ở bộ tiêu chuẩn xét chọn được xây dựng chặt chẽ, phản ánh đầy đủ yêu cầu về trí tuệ, đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội và đóng góp thực chất.

Theo thông tin từ Hội Nữ trí thức Việt Nam, chương trình có sự tham dự của khoảng 300–500 đại biểu, gồm lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đại diện các bộ, ngành Trung ương cùng đông đảo hội viên tiêu biểu trên toàn quốc.

Ảnh minh họa hoạt động tôn vinh nữ trí thức tiêu biểu ngành Y.

Sau 15 năm thành lập, Hội đã trở thành mái nhà chung của gần 6.000 hội viên, sinh hoạt tại 8 hội thành viên và 36 chi hội trực thuộc, trong đó có 24 giáo sư, 232 phó giáo sư, 760 tiến sĩ cùng hàng nghìn thạc sĩ, nhà giáo, thầy thuốc, chuyên gia, doanh nhân và văn nghệ sĩ có trình độ chuyên môn cao.

Nhiều năm qua, nữ trí thức Việt Nam đã hiện diện ở hầu hết các lĩnh vực then chốt như khoa học công nghệ, giáo dục, y tế, văn hóa, quản trị doanh nghiệp và hoạt động xã hội. Đặc biệt trong giai đoạn phòng, chống dịch COVID-19, nhiều nữ trí thức, nhất là trong ngành y tế và nghiên cứu khoa học, đã trực tiếp tham gia tuyến đầu, đóng góp quan trọng cho công tác bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Vì vậy, chương trình tôn vinh lần này hướng tới mục tiêu sâu xa hơn việc khen thưởng cá nhân. Đó là khơi dậy tinh thần sáng tạo, lan tỏa giá trị tri thức và củng cố vai trò của nữ trí thức như một lực lượng nòng cốt trong chiến lược phát triển khoa học, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Điều kiện chung: Nền tảng đạo đức và trách nhiệm xã hội

Điểm nổi bật của chương trình là bộ tiêu chí được xây dựng theo hướng toàn diện. Các cá nhân được đề nghị biểu dương hoặc tôn vinh trước hết phải đáp ứng bốn yêu cầu nền tảng.

Thứ nhất, là cán bộ, hội viên tiêu biểu của Hội Nữ trí thức Việt Nam hoặc nữ trí thức hoạt động trong các lĩnh vực khoa học, doanh nghiệp, văn hóa nghệ thuật, có trình độ từ đại học trở lên.

Thứ hai, hoàn thành tốt nhiệm vụ chuyên môn và nghĩa vụ công dân, chấp hành nghiêm chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước.

Thứ ba, có thành tích nổi bật trong nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ, hoạt động nghề nghiệp hoặc đóng góp thiết thực cho sự phát triển kinh tế – xã hội.

Thứ tư, là công dân Việt Nam thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, không vi phạm pháp luật, không trong thời gian bị xử lý kỷ luật hoặc đang bị xem xét trách nhiệm pháp lý.

Những điều kiện này cho thấy tiêu chí tôn vinh không chỉ dựa trên danh hiệu học thuật hay thành tích cá nhân, mà đặt trọng tâm vào phẩm chất nghề nghiệp, tính minh bạch và trách nhiệm xã hội của người trí thức.

Đề cao đóng góp thực chất

Chương trình sẽ vinh danh các nữ trí thức theo bốn nhóm: nghiên cứu khoa học, hội viên tiêu biểu, nữ trí thức trong lĩnh vực văn hoá, nữ trí thức doanh nhân. Trong đó, ở nhóm Nữ trí thức trong nghiên cứu khoa học, những nữ trí thức thức được xét vinh danh phải có công trình, đề tài hoặc sáng kiến được công bố, nghiệm thu hoặc ứng dụng hiệu quả trong giai đoạn 2021–2026.

Ngoài thành tích khoa học, bộ tiêu chí ở nhóm Nữ trí thức trong nghiên cứu khoa học còn nhấn mạnh vào: Đóng góp cho đào tạo, hướng dẫn thế hệ trẻ; Tham gia phản biện, tư vấn chính sách; Truyền cảm hứng học thuật và lan tỏa tri thức; Tham gia tích cực xây dựng tổ chức Hội.

Điều này phản ánh quan niệm mới về nhà khoa học, không chỉ tạo ra tri thức mà còn dẫn dắt cộng đồng chuyên môn và xã hội.

Ở nhóm Hội viên tiêu biểu trong hoạt động Hội, các tiêu chí thể hiện rõ vai trò gắn kết tổ chức, đề cao tinh thần cộng đồng, trách nhiệm tổ chức và năng lực dẫn dắt phong trào. Đó là phải sinh hoạt Hội thường xuyên, có uy tín trong hội viên; Chủ trì hoặc tham gia hiệu quả các phong trào, chương trình của Hội; Có sáng kiến hoặc hoạt động nâng cao hình ảnh và vị thế của Hội Nữ trí thức Việt Nam.

Ở nhóm Nữ trí thức văn hóa nghệ thuật, thành tích chuyên môn được xem xét thông qua các phẩm hoặc công trình nghệ thuật tiêu biểu giai đoạn 2021–2026, được công nhận từ cấp Bộ trở lên và đồng thời tích cực tham gia các hoạt động của Hội. Ở nhóm này, yếu tố nghệ thuật được đánh giá song song với trách nhiệm xã hội của người sáng tạo.

Nhóm Nữ trí thức doanh nhân là nhóm phản ánh vai trò ngày càng rõ nét của phụ nữ trí thức trong phát triển kinh tế. Các tiêu chí bao gồm: Quản lý doanh nghiệp hoạt động hợp pháp, minh bạch; Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế; Doanh nghiệp phát triển ổn định hoặc tăng trưởng bền vững; Tạo việc làm, chăm lo đời sống người lao động; Thực hiện tốt trách nhiệm xã hội; Đồng hành và hỗ trợ hoạt động của Hội.

Bộ tiêu chí ở nhóm Nữ trí thức doanh nhân, cho thấy chương trình khẳng định hình ảnh nữ doanh nhân trí thức không chỉ thành công về kinh tế mà còn có đóng góp xã hội và tinh thần phụng sự cộng đồng.

Lần đầu tiên tôn vinh nữ trí thức giai đoạn 2011 - 2026

Tiêu chuẩn tôn vinh nữ trí thức tiêu biểu giai đoạn 2011–2026 là nội dung có ý nghĩa đặc biệt, bởi lần đầu tiên Hội Nữ trí thức Việt Nam tổ chức đánh giá tổng thể đội ngũ nữ trí thức trong suốt chặng đường từ khi thành lập đến nay.

Ngoài việc đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn chung, cá nhân được tôn vinh phải đạt ít nhất một trong các tiêu chí nổi bật. Đó là:

- Đạt Giải thưởng Hồ Chí Minh hoặc Giải thưởng Nhà nước về khoa học và công nghệ.

- Đạt các giải thưởng sáng tạo khoa học công nghệ cấp quốc gia hoặc bộ, ngành Trung ương.

- Được phong tặng danh hiệu cao quý của Nhà nước.

Có thành tích xuất sắc trong nghiên cứu khoa học, khoa học xã hội và nhân văn hoặc ứng dụng công nghệ.

- Có nhiều đóng góp lâu dài cho sự phát triển của Hội Nữ trí thức Việt Nam.

Tiêu chí này thể hiện rõ tính chọn lọc, hướng tới những gương mặt có ảnh hưởng bền vững, đóng góp mang tầm quốc gia.

Quy trình xét chọn chặt chẽ, khách quan

Được biết, Quy trình xét chọn được triển khai theo nhiều bước, gồm: Ban hành kế hoạch và công bố tiêu chí; Tếp nhận hồ sơ đề cử trong tháng 4/2026; Thẩm định hồ sơ và họp hội đồng xét chọn trong tháng 5/2026; Công bố danh sách chính thức trước ngày 25/5/2026.

Hồ sơ yêu cầu gồm tờ trình của Hội hoặc Chi hội, sơ yếu lý lịch, báo cáo thành tích có xác nhận của cơ quan chủ quản và minh chứng kèm theo.

Việc đánh giá được thực hiện thông qua bỏ phiếu của Hội đồng Thi đua khen thưởng, sau đó trình Chủ tịch Hội phê duyệt, bảo đảm tính minh bạch và khách quan.

Các cá nhân được biểu dương “Hội viên tiêu biểu” sẽ nhận Bằng khen của Hội Nữ trí thức Việt Nam cùng quà tặng.

Số lượng đề cử được quy định cụ thể theo quy mô tổ chức. Với hội thành viên trên 500 hội viên: giới thiệu 7–8 cá nhân, với hội thành viên từ 300–500 hội viên: 5–6 cá nhân, với hội thành viên từ 100–300 hội viên: 3–4 cá nhân.

Đối với chi hội có từ 200–300 hội viên: 4–5 cá nhân, 100–200 hội viên: 2–3 cá nhân, 50–100 hội viên: 2 cá nhân, dưới 50 hội viên: 1 cá nhân.

Danh hiệu "Nữ trí thức tiêu biểu giai đoạn 2011–2026" được giới hạn không quá 50 người trên toàn quốc. Các cá nhân được tặng Giấy chứng nhận, biểu trưng và quà tặng tôn vinh.

Chương trình tôn vinh nữ trí thức Việt Nam năm 2026 không đơn thuần là hoạt động tổng kết nhiệm kỳ. Thông qua hệ thống tiêu chí rõ ràng, nghiêm túc và định lượng cụ thể, Hội Nữ trí thức Việt Nam đang từng bước xây dựng chuẩn mực mới cho hình ảnh người nữ trí thức thời kỳ hội nhập: giỏi chuyên môn, chuẩn mực nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội và có sức lan tỏa cộng đồng.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, việc tôn vinh đúng người, đúng giá trị không chỉ mang ý nghĩa động viên cá nhân mà còn góp phần hình thành hệ sinh thái trí thức nữ vững mạnh.

Từ những tiêu chí được đặt ra hôm nay, có thể thấy chương trình không chỉ nhằm nhìn lại chặng đường đã qua, mà còn gửi đi thông điệp về tương lai: nữ trí thức Việt Nam tiếp tục là lực lượng quan trọng đóng góp cho sự phát triển nhanh, bền vững và nhân văn của đất nước.