PGS.TS.BS. Tạ Thị Diệu Ngân (bên phải) cùng đồng nghiệp thăm buồng bệnh, tận tình khám và chăm sóc người bệnh tại Khoa Bệnh Nhiệt đới và Can thiệp giảm hại.

PGS.TS.BS. Tạ Thị Diệu Ngân, sinh năm 1974 tại Hà Nội, trưởng thành trong một gia đình có truyền thống y khoa, con đường đến với ngành y của chị dường như đã được “định hình” từ rất sớm. Bố chị Ngân là TTND.GS.TS. Tạ Long, nguyên Chủ tịch Hội Khoa học Tiêu hóa Việt Nam là một trong những người thầy đầu tiên, không chỉ truyền cảm hứng mà còn đặt ra những chuẩn mực nghiêm khắc về nghề.

Nhưng lựa chọn theo đuổi chuyên ngành truyền nhiễm lại là một quyết định mang tính cá nhân rõ rệt. Đó là lĩnh vực luôn gắn với dịch bệnh, rủi ro và áp lực cao nơi người bác sĩ không chỉ điều trị mà còn phải đối diện với những biến động khó lường của y học cộng đồng.

Tốt nghiệp bác sĩ đa khoa tại Trường Đại học Y Hà Nội năm 1996, chị Ngân tiếp tục thi đỗ chương trình bác sĩ nội trú (1997–2000) một trong những lộ trình đào tạo khắt khe nhất của ngành. Đây cũng là giai đoạn định hình rõ nét phong cách làm việc cẩn trọng, kỷ luật và không ngừng tự học.

Sau khi hoàn thành nội trú, chị được giữ lại giảng dạy tại Bộ môn Truyền nhiễm, đồng thời tham gia điều trị tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Những năm đầu nghề, môi trường này vừa là “trường học thứ hai”, vừa là nơi rèn luyện khả năng ứng phó với các ca bệnh phức tạp.

Một bước ngoặt quan trọng đến vào giai đoạn 2004–2005, khi chị trúng tuyển chương trình thực tập sinh y khoa (FFI) tại Bệnh viện La Pitié-Salpêtrière (Pháp). Tại đây, chị có cơ hội tiếp cận với hệ thống y học hiện đại, các quy trình điều trị chuẩn hóa và phương pháp nghiên cứu lâm sàng tiên tiến.

Trải nghiệm này không chỉ giúp nâng cao chuyên môn, mà còn mở ra một cách tiếp cận mới, y học phải dựa trên bằng chứng, và nghiên cứu khoa học cần gắn chặt với thực tiễn điều trị.

Trở về Việt Nam, chị tiếp tục công tác tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng từ quản lý nghiên cứu khoa học đến đào tạo, chỉ đạo tuyến. Đây cũng là giai đoạn chị tham gia sâu vào các nghiên cứu về bệnh truyền nhiễm mới nổi, tái nổi và tình trạng kháng kháng sinh một trong những thách thức lớn của y học hiện đại.

Trong hơn một thập kỷ, Tạ Thị Diệu Ngân tham gia nhiều đề tài nghiên cứu cấp Nhà nước, trong đó có các nghiên cứu về đại dịch cúm A/H1N1 năm 2009 và bệnh tay chân miệng tại Việt Nam. Vai trò thư ký nhánh lâm sàng trong các đề tài này không chỉ đòi hỏi năng lực chuyên môn mà còn là khả năng phối hợp đa ngành, xử lý dữ liệu và tổ chức nghiên cứu trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp.

Song song, chị còn tham gia xây dựng các hướng dẫn chẩn đoán, điều trị bệnh truyền nhiễm của Bộ Y tế những tài liệu có tính ứng dụng cao, tác động trực tiếp đến thực hành lâm sàng trên cả nước. Các chủ đề chị tập trung bao gồm viêm gan virus, HIV/AIDS, sốt xuất huyết và cúm những bệnh lý phổ biến nhưng luôn tiềm ẩn biến chứng nghiêm trọng.

Năm 2017, chị bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ Y khoa tại Trường Đại học Y Hà Nội, đồng thời được phong tặng danh hiệu Thầy thuốc Ưu tú. Đây là sự ghi nhận cho một giai đoạn làm việc liên tục, nơi nghiên cứu, giảng dạy và điều trị không tách rời mà bổ trợ lẫn nhau.

Từ năm 2019, chị giữ vị trí Phó Trưởng Bộ môn Truyền nhiễm, đến năm 2024, đảm nhiệm Trưởng khoa Bệnh Nhiệt đới và Can thiệp giảm hại tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội. Dù ở vai trò nào, chị vẫn duy trì một nguyên tắc là kiến thức phải gắn với thực hành.

Năm 2025, PGS.TS.BS. Tạ Thị Diệu Ngân được Hội đồng Giáo sư Nhà nước công nhận đạt chuẩn chức danh Phó Giáo sư ngành Y học. Tháng 12 năm 2025, chị được bổ nhiệm chức danh Phó Giáo sư tại Trường Đại học Y Hà Nội. Danh hiệu ấy, với chị, không phải là điểm đến, mà là một dấu mốc ghi nhận chặng đường nhiều năm bền bỉ đứng giữa hai vai là nhà giáo và thầy thuốc.

PGS.TS.BS. Tạ Thị Diệu Ngân

Trong các bài giảng, chị thường đưa những ca bệnh thực tế vào phân tích, khuyến khích sinh viên tư duy độc lập và làm việc nhóm. Với chị, đào tạo bác sĩ không chỉ là truyền đạt kiến thức, mà còn là hình thành năng lực ra quyết định yếu tố then chốt trong môi trường lâm sàng.

Ở chiều ngược lại, chính công việc điều trị lại giúp chị liên tục cập nhật kiến thức, điều chỉnh nội dung giảng dạy sao cho sát thực tiễn. Sự “giao thoa” này tạo nên một vòng tròn khép kín giữa học thuật và ứng dụng.

Một phần quan trọng trong hành trình của Tạ Thị Diệu Ngân là nghiên cứu khoa học. Các hướng nghiên cứu chính của chị trải rộng từ bệnh truyền nhiễm gây dịch, HIV/AIDS, viêm gan virus đến kháng kháng sinh.

Chị đã hướng dẫn gần 30 học viên cao học và bác sĩ chuyên khoa hoàn thành luận văn, đồng thời tham gia nhiều đề tài cấp Nhà nước và quốc tế. Đáng chú ý, chị hiện là nghiên cứu viên chính trong các thử nghiệm lâm sàng đa trung tâm về vaccine viêm gan B ở người nhiễm HIV và thuốc dự phòng trước phơi nhiễm HIV.

Những nghiên cứu này không dừng lại ở công bố học thuật, mà hướng tới mục tiêu cụ thể: cải thiện phác đồ điều trị, nâng cao hiệu quả phòng bệnh và giảm gánh nặng cho hệ thống y tế.

Đến nay, chị đã công bố hơn 90 bài báo khoa học, trong đó có 25 bài trên các tạp chí quốc tế uy tín; tham gia biên soạn nhiều giáo trình và tài liệu đào tạo chuyên ngành. Khối lượng công việc này phản ánh một quá trình lao động khoa học nghiêm túc, liên tục và có định hướng rõ ràng.

Dù đảm nhiệm nhiều vai trò, điều khiến đồng nghiệp và học trò nhớ đến Tạ Thị Diệu Ngân không chỉ là thành tích học thuật, mà còn là thái độ làm việc điềm đạm và tận tâm.

Chị từng chia sẻ, niềm vui của người làm nghề y đôi khi rất giản dị như một ca bệnh hồi phục, một lời cảm ơn, hay sự trưởng thành của học trò. Nhưng đi cùng với đó luôn là những trăn trở về giới hạn của chuyên môn và trách nhiệm phải học hỏi không ngừng.

Trong bối cảnh các bệnh truyền nhiễm ngày càng phức tạp, từ dịch bệnh mới nổi đến tình trạng kháng kháng sinh, áp lực đối với những người làm trong lĩnh vực này chưa bao giờ giảm. Nhưng với chị, đó cũng chính là động lực để tiếp tục theo đuổi con đường đã chọn.

Bên cạnh công tác chuyên môn, chị còn tích cực tham gia các chương trình đào tạo, chuyển giao kỹ thuật cho tuyến dưới, góp phần nâng cao năng lực điều trị tại nhiều địa phương. Đây là một phần quan trọng trong chiến lược giảm tải cho tuyến trung ương và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Những đóng góp ấy đã được ghi nhận qua nhiều phần thưởng: PGS.TS.BS. Tạ Thị Diệu Ngân đã nhận được Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ (năm 2016); Danh hiệu Thầy thuốc Ưu tú của Chủ tịch nước phong tặng (năm 2017); 4 Bằng khen của Bộ Y tế (năm 2003, 2008, 2016, 2022); Bằng khen của Liên hiệp các Hội Khoa học và kỹ thuật Việt Nam (năm 2019), Bằng khen Bộ Giáo dục và Đào tạo (năm 2024) và nhiều giấy khen của Hiệu trưởng trường Đại học Y Hà Nội, Hội Truyền nhiễm Việt Nam… Năm 2025, PGS.TS.BS. Tạ Thị Diệu Ngân được Hội đồng Giáo sư Nhà nước công nhận đạt chuẩn chức danh Phó Giáo sư ngành Y học.

Nhưng vượt lên trên các danh hiệu, điều đọng lại rõ nhất là hình ảnh một nữ trí thức kiên trì, khiêm nhường người lựa chọn đứng ở tuyến đầu của những thách thức y khoa, lặng lẽ đóng góp cho sự phát triển của ngành truyền nhiễm tại Việt Nam.

Trong màu áo blouse trắng, Tạ Thị Diệu Ngân không chỉ là một bác sĩ điều trị hay một giảng viên, mà còn là người kết nối giữa khoa học và thực tiễn, giữa tri thức và con người một hành trình không ồn ào, nhưng bền bỉ và có sức lan tỏa lâu dài.