TS. Vũ Thị Mơ bố trí thí nghiệm nuôi trồng thực địa và so sánh hình thái tản rong Bắp sú (Kappaphycus striatus). Ảnh nguồn : hoisltv.com

 Một cây rong sinh trưởng tốt trong phòng thí nghiệm còn phải qua phép thử ngoài biển. Với TS Vũ Thị Mơ, Viện Hải dương học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, câu hỏi tiếp theo là chất lượng ấy có được giữ lại khi người nuôi tiếp tục nhân giống qua nhiều chu kỳ hay không.

Hướng nghiên cứu của chị và cộng sự bắt đầu từ một khó khăn của nghề trồng rong bắp sú. Theo Viện Hải dương học, việc nhân giống sinh dưỡng kéo dài, thiếu chọn lọc khiến nguồn giống suy giảm sức sống, đồng thời ảnh hưởng đến hàm lượng và chất lượng carrageenan. Nhóm chọn nuôi cấy mô sẹo để tạo nguồn giống mới và đã sản xuất thử nghiệm 50.000 cây giống F2, khối lượng 80–100 g/cây. Các cây giống được báo cáo không có biểu hiện trắng lũn thân và những bệnh biểu sinh thông thường trong quá trình nghiên cứu. Nguồn Viện Hải dương học.

Tìm điều kiện để nhánh rong tạo mô sẹo

Trong công bố năm 2018 trên Tạp chí Công nghệ Sinh học, Vũ Thị Mơ đứng tên đầu nghiên cứu về cảm ứng mô sẹo từ nhánh rong bắp sú. Nhóm khảo sát môi trường dinh dưỡng, ánh sáng và chất làm đông môi trường để tìm điều kiện phù hợp. Mô sẹo hình thành ở bước này là nguồn vật liệu cho các nghiên cứu tái sinh cây rong tiếp theo.

Một kết quả đáng quan tâm là mẫu nuôi trên môi trường PES không bổ sung chất điều hòa sinh trưởng cho tỷ lệ tạo mô sẹo 75,7% sau hai tháng, cao hơn các nghiệm thức bổ sung chất điều hòa được khảo sát. Kết quả gợi ra rằng thêm chất kích thích chưa chắc đã tốt hơn; mỗi điều kiện đều cần được kiểm tra trên chính loài rong cần nhân giống. Công bố năm 2018.

Khâu tạo mô sẹo mới giải quyết một phần công việc. Muốn có giống phục vụ người nuôi, nhóm còn phải hoàn thiện việc nhân giống, ươm cây mầm và sản xuất thử nghiệm. Dự án mang mã số UDSXTN.02/23-24 của nhóm TS. Vũ Thị Mơ tập trung vào chuỗi công đoạn này, ở quy mô pilot. Thông tin dự án.

Tản rong có nguồn gốc tái sinh từ mô sẹo (callus-derived thallus) sau 5 chu kỳ nhân giống sinh dưỡng. Ảnh nguồn : hoisltv.com

Theo dõi giống qua năm chu kỳ ngoài biển

Công bố ngày 6/7/2026 trên Journal of Applied Phycology bổ sung phép thử thực địa tại vịnh Vân Phong, Khánh Hòa. Hai thí nghiệm nối tiếp được thực hiện từ tháng 8/2024 đến tháng 6/2025, đánh giá sinh trưởng, đặc tính carrageenan và khả năng duy trì kết quả qua năm chu kỳ nhân giống sinh dưỡng.

Rong tái sinh từ mô sẹo ban đầu đạt sinh khối trung bình khoảng 1,31 kg/tản sau tám tuần. Qua các chu kỳ nhân giống, tốc độ tăng trưởng ngày trung bình duy trì trong khoảng 5,06–5,33%, cùng chất lượng carrageenan ở mức cao theo báo cáo của nhóm. Đây là bằng chứng về độ ổn định trong điều kiện thử nghiệm tại Vân Phong, chưa phải kết luận cho mọi vùng nuôi. Công bố thực địa năm 2026.

Đóng góp của TS. Vũ Thị Mơ và cộng sự vì thế có thể nhìn qua một chuỗi công việc rõ ràng: tìm điều kiện tạo mô sẹo, phát triển quy trình giống, rồi đưa rong ra biển để theo dõi. Sau con số 50.000 cây giống, điều người nuôi cần biết là chất lượng ấy được duy trì ra sao. Dữ liệu qua nhiều chu kỳ là một bước tiến gần hơn đến câu trả lời.