Các đội đoạt giải bảng U-I Schneider Electric tại Bách Khoa Innovation 2026. AlphaMerge giành giải Nhất với dự án comBAC, hệ thống quản lý năng lượng thông minh dành cho khách sạn. Ảnh: Trường Đại học Bách khoa - ĐHQG TP.HCM.

Một phòng khách sạn vừa có khách nhận phòng, một phòng khác đang bỏ trống, khu vực sảnh đông người vào buổi sáng nhưng thưa dần về đêm. Nhu cầu sử dụng điều hòa, thông gió, chiếu sáng và các thiết bị điện ở những không gian đó không giống nhau, nhưng cách vận hành tòa nhà không phải lúc nào cũng phản ánh đầy đủ sự thay đổi này.

Bài toán ấy được nhóm AlphaMerge lựa chọn khi tham gia Future Impact Challenge 2026, bảng liên kết đại học - doanh nghiệp trong khuôn khổ Bách Khoa Innovation 2026. Nhóm gồm sinh viên Phân hiệu Trường Đại học Ngoại thương tại TP.HCM và Trường Đại học Bách khoa, ĐHQG TP.HCM. Lê Yến Nhi là một thành viên của AlphaMerge và được đồng đội nhắc đến với vai trò lãnh đạo theo hướng chú trọng con người trong quá trình phát triển dự án.

Sản phẩm của nhóm mang tên comBAC, được giới thiệu là hệ thống quản lý năng lượng thông minh cho khách sạn theo hướng lấy người sử dụng làm trung tâm. Thay vì chỉ nhìn vào lượng điện mà thiết bị đang tiêu thụ, cách tiếp cận này đặt thêm câu hỏi không gian đang được sử dụng thế nào và nhu cầu của người trong không gian ấy thay đổi ra sao.

Không phải cứ tắt thiết bị là tiết kiệm

Các nhóm trình bày giải pháp tại vòng chung kết Bách Khoa Innovation 2026. Các dự án bảng liên kết đại học - doanh nghiệp được phát triển từ những bài toán do doanh nghiệp đặt ra. Ảnh: Trường Đại học Bách khoa - ĐHQG TP.HCM.

Trong khách sạn, tiết kiệm điện không thể đơn giản bằng việc giảm hoạt động của thiết bị xuống mức thấp nhất. Phòng có khách vẫn phải bảo đảm nhiệt độ, chất lượng không khí và mức độ tiện nghi phù hợp. Các khu vực chung lại thay đổi mật độ người sử dụng theo từng thời điểm trong ngày. Một hệ thống quản lý hiệu quả vì vậy phải tìm điểm cân bằng giữa mức tiêu thụ và trải nghiệm của khách.

Đó cũng là hướng của đề bài “Building of the Future” mà AlphaMerge tiếp cận. Các đội tham gia được yêu cầu phát triển giải pháp cho tòa nhà theo hướng nâng hiệu quả sử dụng năng lượng, giảm phát thải và phù hợp hơn với mục tiêu chuyển dịch năng lượng.

Với comBAC, nhóm đưa yếu tố con người vào bài toán vận hành thay vì xem tòa nhà như một tập hợp thiết bị hoạt động độc lập. Khi có thêm dữ liệu về mức độ sử dụng từng khu vực, hệ thống về nguyên tắc có thể giúp người vận hành nhận biết thời điểm nào nhu cầu giảm xuống và đâu là nơi có khả năng điều chỉnh hoạt động thiết bị.

Tuy nhiên, những thông tin công khai hiện nay chưa cho phép xác định cụ thể comBAC đang điều khiển những thiết bị nào, sử dụng loại cảm biến nào hay thuật toán ra quyết định vận hành ra sao. Vì vậy, chưa thể kết luận hệ thống tự động tắt, giảm công suất hoặc tối ưu từng thiết bị theo một cơ chế kỹ thuật cụ thể.

Từ ý tưởng đến nguyên mẫu

Điểm đáng chú ý của AlphaMerge là dự án không dừng ở bản đề xuất. Sau các vòng phát triển ý tưởng, cố vấn và phản biện, nhóm đã đưa comBAC tới giai đoạn prototype trước vòng chung kết.

Đây là bước tiến rõ hơn so với một mô hình chỉ tồn tại trên bản trình bày, nhưng prototype chưa đồng nghĩa với một hệ thống đã được kiểm chứng trong vận hành khách sạn thực tế. Chưa có dữ liệu công khai cho thấy comBAC đã được lắp đặt tại một cơ sở lưu trú cụ thể, vận hành trong bao lâu hoặc tiết kiệm được bao nhiêu điện so với trước khi áp dụng.

Ranh giới này quan trọng vì hiệu quả của một hệ thống quản lý tòa nhà phụ thuộc vào nhiều yếu tố ngoài phần mềm. Cảm biến phải cung cấp dữ liệu đủ ổn định, hệ thống mới phải kết nối được với hạ tầng hiện hữu, các quy tắc vận hành không được làm giảm sự thoải mái của khách và chi phí đầu tư phải tương xứng với phần điện năng tiết kiệm được.

Đối với một khách sạn đang hoạt động, việc thay đổi cách điều khiển điều hòa hay hệ thống thông gió còn liên quan đến công suất phòng, thời tiết, loại phòng, thiết bị đã lắp đặt và thói quen vận hành. Vì thế, cùng một giải pháp không mặc nhiên đem lại một mức tiết kiệm giống nhau ở mọi tòa nhà.

Dữ liệu chỉ hữu ích khi dẫn tới quyết định

Bài toán của comBAC cũng cho thấy một điểm thường gặp trong các dự án tòa nhà thông minh. Có thêm cảm biến và dữ liệu chưa chắc đã làm giảm mức tiêu thụ. Phần khó hơn nằm ở việc biến dữ liệu thành quyết định vận hành có thể kiểm chứng.

Nếu một căn phòng không có người, hệ thống cần biết thiết bị nào có thể giảm công suất, giảm trong bao lâu và đến mức nào. Nếu khu vực chung bắt đầu đông lên, việc điều chỉnh cũng phải đủ nhanh để không ảnh hưởng đến trải nghiệm. Những quyết định như vậy đòi hỏi dữ liệu về trạng thái không gian phải được đặt cạnh thông tin từ chính hệ thống kỹ thuật của tòa nhà.

Cách tiếp cận này có điểm gần với xu hướng số hóa quản lý phát thải và vận hành doanh nghiệp, nơi dữ liệu chỉ tạo ra giá trị khi nó giúp người quản lý nhìn thấy điểm tiêu hao và đưa ra thay đổi cụ thể. dữ liệu vận hành vì thế không phải đích đến cuối cùng mà là cơ sở cho quyết định.

Với comBAC, những dữ liệu quan trọng nhất ở giai đoạn tiếp theo sẽ là mức tiêu thụ trước và sau khi thử nghiệm, thời gian vận hành, điều kiện thử, sự thay đổi mức độ tiện nghi và chi phí triển khai. Nếu chưa có những số liệu này, mọi tuyên bố về phần trăm điện tiết kiệm hay lượng phát thải giảm được đều chưa có cơ sở.

Một bước sau cuộc thi

Trao giải cho các đội bảng U-I Schneider Electric tại Bách Khoa Innovation 2026. AlphaMerge giành giải Nhất với dự án comBAC, hệ thống quản lý năng lượng thông minh dành cho khách sạn

Ngày 12/9/2026, AlphaMerge giành giải Nhất bảng U-I Schneider Electric tại Bách Khoa Innovation 2026 với comBAC. Kết quả này cho thấy dự án đã trải qua quá trình đánh giá trong khuôn khổ cuộc thi và được lựa chọn trong nhóm giải pháp dành cho bài toán tòa nhà.

Giải thưởng không phải bằng chứng rằng hệ thống đã sẵn sàng thương mại hóa. Thách thức tiếp theo của nhóm nằm ở môi trường khó hơn nhiều so với một vòng thi, đó là khách sạn đang vận hành thực tế.

Một đợt thử nghiệm tại đó có thể trả lời những câu hỏi mà prototype chưa trả lời được. Hệ thống nhận biết thay đổi nhu cầu ổn định đến đâu, có thể phối hợp với hệ thống hiện hữu hay không, mức điện tiêu thụ giảm thế nào và việc điều chỉnh có khiến người sử dụng cảm thấy bất tiện không.

Với Lê Yến Nhi và AlphaMerge, giá trị của comBAC vì thế chưa nằm ở một con số tiết kiệm được công bố sớm. Điều đáng theo dõi hơn là liệu nhóm có đưa được nguyên mẫu từ cuộc thi vào một tòa nhà thật, nơi từng thay đổi nhỏ trong cách sử dụng phòng và thiết bị đều phải được đo bằng dữ liệu thực tế.