Chiền chiện bụng hung Prinia inornata tại Phá Hạc Hải

Trong khuôn khổ nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh về điều tra khu hệ chim hoang dã tại Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng và một số vùng chim trọng điểm của tỉnh Quảng Bình (cũ), nhóm nghiên cứu đã khảo sát nhiều dạng sinh cảnh, từ rừng thường xanh trên núi đá vôi, núi đất đến sông, suối, đất ngập nước nội địa, vùng ven biển, hải đảo và khu vực chuyển tiếp giữa rừng với đồng cỏ.

Kết quả đã ghi nhận 17 loài chim thuộc 17 giống, 16 họ và 7 bộ lần đầu được bổ sung vào danh lục chim của Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, nâng tổng số loài chim được ghi nhận tại đây lên 353 loài.

Các loài mới được ghi nhận phân bố ở nhiều dạng sinh cảnh. Tại rừng thường xanh trên núi đất và núi đá vôi, nhóm nghiên cứu phát hiện nhiều loài chim rừng như Bạc má bụng vàng (Parus monticolus), Manh miến điện (Anthus rufulus), Chích họng trắng (Phylloscopus armandii), Bông lau Trung Quốc (Pycnonotus sinensis), Sáo sậu đầu trắng (Acridotheres leucocephalus) và Khướu mào Đông Dương (Staphida torqueola).

Bạc má bụng vàng Parus monticolus tại Hung Trâu

Các khu vực sông, suối và khe nước ghi nhận những loài gắn với sinh cảnh thủy vực như Diệc xám (Ardea cinerea), Cò ngàng nhỡ (Ardea intermedia), Choắt mỏ cong lớn (Numenius arquata) và Vịt trời (Anas poecilorhyncha). Trong khi đó, bãi ven sông, suối còn ghi nhận Trảu đầu hung (Merops leschenaulti) và Chiền chiện đồng hung (Cisticola juncidis).

Tại đất ngập nước nội địa, Cà kheo (Himantopus himantopus) được ghi nhận; còn các khu vực chuyển tiếp giữa rừng và đồng cỏ xuất hiện những loài ưa sinh cảnh mở như Nhạn rừng (Artamus fuscus), Cu vằn (Geopelia striata), Sẻ bụi vàng (Passer flaveolus) và Vàng anh gáy đen (Oriolus chinensis).

Ngoài ra, nghiên cứu cũng bổ sung 4 loài vào danh lục chim của tỉnh Quảng Bình (cũ), gồm Chiền chiện bụng hung (Prinia inornata), Cò đen (Egretta sacra), Bạc má bụng vàng (Parus monticolus) và Vịt nâu đỏ (Aythya nyroca).

Sáo sậu đầu trắng Acridotheres leucocephalus

Các ghi nhận này trải rộng từ rừng thường xanh, đất ngập nước đến vùng ven biển. Chiền chiện bụng hung được phát hiện tại Phá Hạc Hải và khu vực Động Châu – Khe Nước Trong; Cò đen được ghi nhận tại Đảo Gió thuộc Vũng Chùa – Đảo Yến; Bạc má bụng vàng xuất hiện trong rừng thường xanh của Phong Nha – Kẻ Bàng.

Đáng chú ý, Vịt nâu đỏ (Aythya nyroca) là loài có giá trị bảo tồn cao, được xếp hạng Sắp bị đe dọa (NT) trong Danh lục Đỏ IUCN và Sắp nguy cấp (VU) trong Sách đỏ Việt Nam. Việc ghi nhận loài này tại Phá Hạc Hải cho thấy các vùng đất ngập nước nội địa có vai trò quan trọng đối với chim nước, đồng thời đặt ra yêu cầu tăng cường bảo vệ những sinh cảnh này trước tác động của biến đổi khí hậu và hoạt động phát triển.

Vịt nâu đỏ Aythya nyroca tại Phá Hạc Hải

Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng sở hữu hệ sinh thái rừng nhiệt đới trên núi đá vôi và núi đất tương đối nguyên vẹn, là nơi sinh sống của nhiều loài động, thực vật quý hiếm và có giá trị bảo tồn cao. Giá trị nổi bật về địa chất, địa mạo, đa dạng sinh học và các quá trình sinh thái của khu vực đã được UNESCO ghi nhận qua hai lần công nhận Di sản thiên nhiên thế giới.

Khu hệ chim là một thành phần quan trọng của đa dạng sinh học, đồng thời phản ánh mức độ nguyên vẹn và chất lượng sinh cảnh. Theo nhóm nghiên cứu, việc thường xuyên điều tra, cập nhật bổ sung trên nhiều dạng sinh cảnh và theo mùa, kết hợp công nghệ hiện đại, không chỉ giúp hoàn thiện cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học mà còn cung cấp thêm cơ sở khoa học cho công tác quản lý, bảo tồn và giám sát quần thể chim hoang dã.

Cò đen Egretta sacra ghi nhận tại Đảo Gió (Vũng Chùa – Đảo Yến)

Kết quả nghiên cứu này cho thấy khu hệ chim tại Phong Nha – Kẻ Bàng và các vùng chim trọng điểm của Quảng Bình (cũ) vẫn còn nhiều tiềm năng để tiếp tục khám phá.

Đây cũng là cơ sở để phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái, đặc biệt là du lịch quan sát chim, gắn hoạt động trải nghiệm với bảo tồn bền vững giá trị đa dạng sinh học của Phong Nha – Kẻ Bàng và khu vực.