Nguyễn Vũ Thảo Trâm, á khoa ngành Sinh học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, vừa giành học bổng tiến sĩ toàn phần tại Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore), ngôi trường xếp thứ 12 thế giới theo bảng xếp hạng QS 2027.

Khi nhiều bạn đồng trang lứa lựa chọn những ngành học có cơ hội việc làm rộng mở, Nguyễn Vũ Thảo Trâm (sinh năm 2004) lại kiên định với con đường nghiên cứu khoa học. Sau bốn năm học tại lớp Cử nhân Khoa học tài năng ngành Sinh học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, nữ sinh tốt nghiệp loại Xuất sắc và trở thành á khoa toàn ngành. Chỉ hai tháng trước lễ tốt nghiệp, Trâm tiếp tục đón nhận tin vui khi trúng tuyển chương trình tiến sĩ của Đại học Công nghệ Nanyang (NTU), Singapore ngôi trường đứng thứ 12 thế giới theo bảng xếp hạng QS 2027. Học bổng giúp em được miễn toàn bộ học phí và nhận sinh hoạt phí 3.000 SGD mỗi tháng.

Đằng sau thành tích ấy là một hành trình được nuôi dưỡng từ tình yêu khoa học của người mẹ. Mẹ của Trâm từng là sinh viên ngành Sinh học tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên trước khi trở thành cán bộ nghiên cứu của Trường Đại học Khoa học, Đại học Thái Nguyên. Ngay từ nhỏ, Trâm thường theo mẹ đến trường, say mê quan sát những dụng cụ thí nghiệm và công việc của các nhà nghiên cứu. Chính những ký ức tưởng chừng rất đỗi bình dị ấy đã gieo mầm đam mê sinh học trong cô bé.

Trong mắt Trâm, mẹ luôn là thần tượng lớn nhất. Năm 2012, khi em mới 8 tuổi, mẹ trở thành nữ phó giáo sư trẻ nhất ngành Sinh học. Hình ảnh người mẹ miệt mài với các đề tài nghiên cứu đã khắc sâu trong tâm trí cô con gái nhỏ và trở thành động lực để em nuôi dưỡng ước mơ trở thành nhà khoa học.

Thế nhưng, khi Trâm học lớp 7, mẹ em đột ngột qua đời. Biến cố lớn khiến cuộc sống của em thay đổi hoàn toàn. Vượt qua nỗi đau mất mát, Trâm dần biến ký ức về mẹ thành động lực để tiếp tục con đường nghiên cứu mà bà còn dang dở.

Bước vào bậc THPT, Trâm theo học lớp chuyên Sinh của Trường THPT Chuyên Thái Nguyên và giành giải Ba kỳ thi học sinh giỏi quốc gia. Dù đủ điểm trúng tuyển ngành Y khoa của Trường Đại học Y Hà Nội, em vẫn quyết định lựa chọn ngành Sinh học tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên. Với Trâm, đó không chỉ là lựa chọn nghề nghiệp mà còn là cách để tiếp nối giấc mơ nghiên cứu của mẹ.

Những ngày đầu ở giảng đường đại học không hề dễ dàng. Khối lượng kiến thức lớn, các môn học chuyên sâu cùng yêu cầu tự học, tự nghiên cứu khiến nữ sinh nhiều lần bỡ ngỡ. Học kỳ đầu tiên, kết quả học tập chưa đạt như kỳ vọng khiến Trâm nhận ra rằng sự chăm chỉ thôi là chưa đủ. Em bắt đầu thay đổi phương pháp học, chủ động tìm kiếm tài liệu, đặt câu hỏi với giảng viên và xây dựng thói quen hệ thống hóa kiến thức. Cùng với đó, Trâm tham gia nhóm học tập với những người bạn có cùng mục tiêu để trao đổi tài liệu, thảo luận và hỗ trợ nhau giải quyết những nội dung khó.

Trâm có 2 tháng tham gia trao đổi nghiên cứu tại Đại học Công nghệ Nanyang

Không dừng lại ở việc học trên lớp, Trâm sớm tham gia nghiên cứu tại phòng thí nghiệm, dù chương trình Cử nhân Khoa học tài năng vốn đã có khối lượng tín chỉ rất lớn. Trong bài kiểm tra kỹ thuật đầu vào, em nhận số điểm thấp nhất. Thay vì chấp nhận thất bại, nữ sinh dành gần như toàn bộ thời gian rảnh để ở lại phòng thí nghiệm, kiên trì rèn luyện từng thao tác, hoàn thiện từng kỹ năng cho đến khi thành thạo. Chính khoảng thời gian ấy đã giúp Trâm xây dựng nền tảng nghiên cứu vững chắc.

Bước ngoặt lớn đến vào năm thứ ba đại học, khi Trâm được lựa chọn tham gia chương trình trao đổi nghiên cứu kéo dài hai tháng tại Đại học Công nghệ Nanyang. Lần đầu tiên được làm việc trong môi trường nghiên cứu quốc tế, em trực tiếp tham gia các dự án về sinh học tổng hợp và công nghệ chỉnh sửa gen dưới sự hướng dẫn của các giáo sư. Kết thúc chương trình, giáo sư hướng dẫn đánh giá cao năng lực của nữ sinh Việt Nam và khuyến khích em quay trở lại NTU để tiếp tục học tập, nghiên cứu.

Khoảng thời gian hai tháng tại Singapore đã thay đổi đáng kể tư duy nghiên cứu của Trâm. Được tiếp cận môi trường học thuật hiện đại, quy trình nghiên cứu chuyên nghiệp và làm việc cùng các chuyên gia đầu ngành, em xác định sẽ theo đuổi con đường nghiên cứu lâu dài. Trở về Việt Nam, Trâm tập trung nghiên cứu ứng dụng công nghệ chỉnh sửa gen trong nghiên cứu ung thư. Từ đầu năm thứ ba đại học, phần lớn thời gian của em đều gắn với phòng thí nghiệm, nhờ đó năng lực nghiên cứu tiến bộ nhanh chóng.

Những nỗ lực ấy được ghi nhận bằng giải Nhất nghiên cứu khoa học sinh viên cấp trường. Trâm đồng thời trở thành tác giả chính của một bài báo khoa học được công bố trong nước, tạo thêm nền tảng quan trọng cho hành trình chinh phục bậc học cao hơn.

Tháng 10/2025, nữ sinh bắt đầu chuẩn bị hồ sơ ứng tuyển chương trình tiến sĩ. Ngoài kết quả học tập nổi bật, hồ sơ của em còn được củng cố bởi các thư giới thiệu từ những giáo sư, phó giáo sư từng trực tiếp hướng dẫn nghiên cứu. Theo Trâm, phần khó nhất của quá trình tuyển sinh là buổi phỏng vấn kéo dài khoảng 15 phút, nơi hội đồng không chỉ quan tâm đến thành tích mà tập trung đánh giá khả năng hiểu sâu về đề tài, năng lực xác định khoảng trống nghiên cứu và định hướng phát triển trong tương lai. Để chuẩn bị, em dành hai tuần hoàn thiện bài thuyết trình, hệ thống lại toàn bộ quá trình nghiên cứu và luyện tập kỹ các câu hỏi chuyên môn.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quang Huy, Trâm là sinh viên có nền tảng chuyên môn tốt, tư duy nghiên cứu rõ ràng và trưởng thành trong phương pháp học tập cũng như làm việc. Điều thầy ấn tượng nhất là nữ sinh chưa bao giờ xem hoàn cảnh là rào cản. Em luôn chủ động học hỏi, cẩn trọng trong từng thí nghiệm, biết lắng nghe để hoàn thiện bản thân, sẵn sàng hỗ trợ các khóa sau, đồng thời bảo vệ quan điểm khoa học bằng những lập luận thuyết phục trên tinh thần hợp tác.

Từ cô bé từng theo mẹ vào phòng thí nghiệm đến á khoa ngành Sinh học và nghiên cứu sinh tương lai tại một trong những trường đại học hàng đầu thế giới, hành trình của Nguyễn Vũ Thảo Trâm được nối dài bằng tình yêu dành cho khoa học và khát vọng tiếp nối con đường nghiên cứu mà người mẹ quá cố từng theo đuổi. Chính động lực ấy đã giúp nữ sinh không ngừng tiến về phía trước, từng bước hiện thực hóa ước mơ của cả hai thế hệ.