Không giống như da, xương hay gan có khả năng tái tạo sau tổn thương, thận thường hình thành mô sẹo thay vì tự phục hồi. Điều này khiến chức năng lọc máu suy giảm dần và có thể dẫn đến suy thận mạn tính.

Các nhà khoa học tại Đại học California Los Angeles (UCLA) mới đây cho biết họ đã phát hiện một cơ chế bất ngờ khiến thận bị tổn thương khó tự chữa lành. Theo nhóm nghiên cứu, chính các mô thận bị tổn thương có thể đang chủ động kìm hãm quá trình tái tạo, và việc vô hiệu hóa cơ chế này đã giúp thận phục hồi đáng kể trong các thử nghiệm tiền lâm sàng.

Trong nghiên cứu được công bố trên tạp chí Cell Stem Cell, nhóm nghiên cứu đã phân tích mẫu thận của 44 bệnh nhân và nhận thấy hàm lượng của một loại protein mang tên ENPP1 tăng cao ở những người suy thận nặng. Nồng độ protein này càng lớn, mức độ tổn thương thận càng nghiêm trọng.

Vì vậy, các nhà khoa học cho rằng ENPP1 chính là "chiếc phanh" đang ngăn cản quá trình tái tạo tự nhiên của thận.

Trước đó, nhóm của giáo sư Arjun Deb, chuyên gia tim mạch tại UCLA, đã phát hiện protein này được sản sinh với số lượng lớn tại các mô tim bị tổn thương và có khả năng ngăn cản các tế bào khỏe mạnh phân chia để sửa chữa mô.

Để kiểm chứng giả thuyết này, nhóm nghiên cứu đã tạo ra các con chuột không thể sản sinh ENPP1 và gây tổn thương thận bằng chế độ ăn cùng các loại thuốc độc với thận. Kết quả cho thấy, trong khi những con chuột bình thường tiếp tục suy giảm chức năng thận, nhóm chuột thiếu ENPP1 lại dần phục hồi và các chỉ số tổn thương trở về gần mức bình thường sau vài tuần.

Tiếp đó, nhóm nghiên cứu cũng thử nghiệm một loại kháng thể nhân tạo có tên AD-NP1, được thiết kế để bám đặc hiệu vào ENPP1 và vô hiệu hóa hoạt động của protein này mà không cần can thiệp vào DNA.

Sau khi được tiêm AD-NP1, những con chuột bị tổn thương thận có khả năng lọc máu tốt hơn đáng kể so với nhóm không điều trị. Mô thận xuất hiện ít sẹo hơn và số lượng tế bào đang tái tạo cũng tăng lên rõ rệt.

Các nhà khoa học cho rằng việc ngăn chặn ENPP1 có thể giúp khôi phục nguồn năng lượng cần thiết cho các tế bào sửa chữa mô, từ đó kích hoạt lại quá trình tái tạo vốn bị đình trệ.

Đây không phải lần đầu tiên kháng thể AD-NP1 cho thấy tiềm năng phục hồi cơ quan bị tổn thương. Năm 2024, nhóm nghiên cứu từng báo cáo loại kháng thể này có thể hỗ trợ tái tạo mô tim ở chuột sau cơn đau tim.

Theo giáo sư Deb, những phát hiện mới cho thấy tim và thận có thể chia sẻ cùng một cơ chế khiến quá trình tự chữa lành bị "khóa lại" sau tổn thương. Nếu cơ chế này được kiểm soát, khả năng tái tạo của các cơ quan có thể được khôi phục.

Về độ an toàn, các thử nghiệm trên khỉ cho thấy kháng thể AD-NP1 được dung nạp tốt và không gây độc tính đáng kể ngay cả khi tăng liều.

Hiện loại kháng thể này đã được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) chấp thuận thử nghiệm lâm sàng giai đoạn đầu trên người đối với bệnh tim nhằm đánh giá độ an toàn và liều lượng. Nhóm nghiên cứu đang chuẩn bị các bước cần thiết để mở rộng thử nghiệm sang điều trị bệnh thận.

Các chuyên gia nhận định, nếu thành công trên người, phương pháp này có thể mở ra một hướng điều trị hoàn toàn mới, giúp thận tự tái tạo thay vì chỉ kiểm soát triệu chứng hoặc phụ thuộc vào chạy thận và ghép tạng.