Nghiên cứu do nhóm của Giáo sư Yorifumi Satou, Đại học Kumamoto, thực hiện và công bố trên Nature Microbiology đã xác định một “vùng ức chế” đặc biệt giúp virus HTLV-1 duy trì trạng thái ngủ đông, khó bị hệ miễn dịch phát hiện.

HTLV-1 là loại retrovirus gây ung thư, có thể dẫn tới bệnh bạch cầu/u lympho tế bào T ở người trưởng thành (ATL), một thể ung thư ác tính và có tỷ lệ tử vong cao. Dù phần lớn người mang virus có thể suốt đời không có triệu chứng, nhưng một số vẫn phát triển thành bệnh ung thư hoặc các tình trạng viêm nhiễm khác. Virus tồn tại lâu dài nhờ chèn vật chất di truyền vào bộ gen của vật chủ và gần như không hoạt động.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, “vùng ức chế” này thu hút các yếu tố phiên mã của tế bào người, đặc biệt là phức hợp RUNX1, để kìm hãm hoạt động gen của virus. Khi vùng gen này bị xóa hoặc đột biến, virus hoạt động mạnh hơn và dễ bị hệ miễn dịch tiêu diệt.

Điều đáng chú ý là khi các nhà khoa học cấy “vùng ức chế” của HTLV-1 vào virus HIV-1, virus HIV cũng chuyển sang trạng thái ngủ đông khi trở nên “dịu đi” rõ rệt, giảm khả năng nhân lên và ít phá hủy tế bào hơn.

“Đây là lần đầu tiên chúng tôi tìm ra cơ chế tự điều chỉnh của virus bạch cầu khiến chúng trở nên “vô hình”. Đó là một chiến thuật tiến hóa thông minh, và giờ đây khi hiểu được nó, chúng ta có thể phát triển phương pháp điều trị”, Giáo sư Satou cho biết.

Phát hiện này không chỉ mang lại triển vọng trong điều trị HTLV-1, vốn đang hoành hành tại khu vực Tây Nam Nhật Bản, mà còn mở ra hướng tiếp cận mới trong nghiên cứu và điều trị các bệnh do retrovirus gây ra, bao gồm cả HIV.