Ảnh: Phytokeys

Trong chuyến khảo sát tại Công viên Quốc gia Thong Pha Phum, nhóm các nhà thực vật học thuộc Đại học Chulalongkorn và Đại học Prince of Songkla đã phát hiện một loài thực vật mới với vẻ ngoài kỳ dị như một sinh vật huyền bí.

Loài cây mới thuộc chi Thismia, được đặt tên Thismia daemona (T. daemona), sở hữu vẻ ngoài kỳ dị như một sinh vật huyền bí, được ví như những “chiếc đèn lồng cổ tích”.

Không giống với phần lớn thực vật, T. daemona hoàn toàn không có diệp lục nên không thể quang hợp. Cây sống ẩn dưới lớp lá mục và lấy chất dinh dưỡng thông qua mối quan hệ với các loài nấm trong đất.

T. daemona gây ấn tượng bởi phần hoa màu đen nổi bật dễ thấy trên mặt đất, cùng những phần phụ nhô lên như cặp sừng trên một cấu trúc hình vòm. Các mảng màu cam đỏ nổi bật ở giữa hoa tạo cảm giác giống những đôi mắt đang phát sáng.

Chính ngoại hình kỳ lạ cùng lối sống bí ẩn của chúng đã khiến các nhà nghiên cứu lựa chọn cái tên “daemona”, gợi liên tưởng đến hình ảnh của “ác quỷ”.

Loài cây này được tìm thấy ở độ cao gần 1.000 m, trong môi trường khô hạn theo mùa. Đây là điều khá bất thường bởi nhiều loài thuộc chi Thismia thường được ghi nhận trong các khu rừng nhiệt đới thấp, ẩm ướt.

Theo tiến sĩ Sahut Chantanaorrapint, phát hiện này mở rộng đáng kể hiểu biết về môi trường sống mà nhóm thực vật đặc biệt này có thể thích nghi.

T. daemona thuộc phân nhóm Geomitra. Trước đây, nhóm này chủ yếu được ghi nhận tại Bán đảo Malaysia, Borneo và Sumatra. Sự xuất hiện của T. daemona tại Thái Lan cho thấy phạm vi phân bố của nhóm thực vật này rộng hơn về phía bắc so với những gì giới khoa học từng biết.

Phát hiện này cũng đưa tổng số loài thuộc chi Thismia được ghi nhận tại Thái Lan lên 16, đồng thời bổ sung một mắt xích đáng chú ý vào bức tranh đa dạng thực vật của khu vực.

Ảnh: Phytokeys

Tuy nhiên, sự quý hiếm cũng khiến loài cây mới đặc biệt dễ bị tổn thương. Các nhà nghiên cứu hiện chỉ ghi nhận một quần thể gồm chưa đến 50 cá thể, sinh sống trên diện tích nhỏ hơn một sân bóng đá.

Với phạm vi phân bố cực kỳ hạn chế, T. daemona tạm thời được đánh giá ở mức Rất nguy cấp. Môi trường sống của loài còn chịu sức ép tiềm tàng từ hoạt động của con người và lượng khách du lịch tại khu vực công viên quốc gia.

Các nhà khoa học cho rằng việc bảo vệ T. daemona không chỉ cần duy trì khu vực sinh sống tự nhiên mà còn phải có sự tham gia của cộng đồng địa phương.

Theo tiến sĩ Chantanaorrapint, những chiến lược bảo tồn cần theo hướng kết hợp giữa bảo vệ đa dạng sinh học và phát triển cộng đồng, phù hợp với tinh thần chương trình Con người và Sinh quyển của UNESCO. Việc nâng cao niềm tự hào của người dân về di sản thiên nhiên địa phương có thể góp phần bảo vệ môi trường sống của loài, đồng thời mở ra cơ hội phát triển du lịch sinh thái bền vững do cộng đồng quản lý.

Nghiên cứu về T. daemona đã được công bố trên tạp chí PhytoKeys.