Ngài Olivier Brochet, Đại sứ Pháp tại Việt Nam trao tặng, ghi nhận những đóng góp nổi bật của GS.TS. Đinh Thị Mai Thanh. (Ảnh: USTH)

Vừa qua, tại Hà Nội, Đại sứ quán Pháp đã tổ chức lễ trao Huân chương Cành cọ Hàn lâm cho GS.TS  Đinh Thị Mai Thanh, ghi nhận những đóng góp bền bỉ và có chiều sâu của bà trong nghiên cứu khoa học, đào tạo và thúc đẩy hợp tác giáo dục quốc tế. Đây là phần thưởng lâu đời của Chính phủ Pháp, được thiết lập từ đầu thế kỷ XIX nhằm tôn vinh những cá nhân xuất sắc trong giáo dục, khoa học, văn hóa và nghệ thuật.

Đối với GS.TS Đinh Thị Mai Thanh, danh hiệu này không chỉ là sự ghi nhận cá nhân mà còn là kết tinh của một hành trình dấn thân không ngừng nghỉ, nơi khoa học, giáo dục và quản lý cùng song hành. Bà chia sẻ, bên cạnh nỗ lực cá nhân, sự đồng hành của đồng nghiệp và gia đình là điểm tựa quan trọng để bà kiên trì theo đuổi các mục tiêu khoa học dài hạn.

Huân chương Cành cọ Hàn lâm là một trong những phần thưởng cao quý và lâu đời nhất của Chính phủ Pháp, được Hoàng đế Napoléon I thiết lập từ đầu thế kỷ XIX nhằm vinh danh các nhà khoa học, nhà giáo dục và những cá nhân có đóng góp xuất sắc trong việc phát triển tri thức, giáo dục cũng như lan tỏa văn hóa Pháp ngữ trên toàn thế giới.

Ngài Olivier Brochet, Đại sứ Pháp tại Việt Nam phát biểu. Ảnh: USTH

Phát biểu tại buổi lễ, Đại sứ Olivier Brochet nhấn mạnh vai trò quan trọng của GS.TS. Đinh Thị Mai Thanh không chỉ với tư cách một nhà khoa học uy tín, mà còn là nhà quản trị, nhà ngoại giao và nhà lãnh đạo có tầm nhìn hiện đại trong giáo dục đại học. Hành trình của Giáo sư được đánh giá là nguồn cảm hứng mạnh mẽ, góp phần thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ trong lĩnh vực khoa học và nghiên cứu.

Đặc biệt, việc được trao tặng trực tiếp Huân chương hạng Sĩ quan thay vì bắt đầu từ hạng Hiệp sĩ theo thông lệ thể hiện sự trân trọng và ghi nhận đặc biệt của Chính phủ Pháp đối với những cống hiến nổi bật của GS.TS. Đinh Thị Mai Thanh.

GS.TS. Đinh Thị Mai Thanh phát biểu tại buổi lễ. Ảnh: USTH

Phát biểu khi đón nhận Huân chương, GS.TS. Đinh Thị Mai Thanh bày tỏ niềm vinh dự sâu sắc, đồng thời khẳng định đây không chỉ là sự ghi nhận cá nhân mà còn là dấu ấn của hành trình hợp tác bền chặt giữa hai nền giáo dục Việt Nam – Pháp.

Mối lương duyên của GS.TS. Đinh Thị Mai Thanh với nước Pháp bắt đầu từ năm 1994, khi bà tham gia các chương trình hợp tác nghiên cứu trong lĩnh vực vật liệu và được trao học bổng của Chính phủ Pháp theo học Thạc sĩ, sau đó là Tiến sĩ tại Đại học Paris VI. Sau khi trở về Việt Nam, bà tiếp tục đóng góp tích cực cho các dự án hợp tác nghiên cứu giữa Việt Nam và Pháp, trước khi được Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tin tưởng giao nhiệm vụ quản lý tại USTH từ năm 2016.

Giáo sư cũng nhấn mạnh cam kết tiếp tục thúc đẩy hợp tác chặt chẽ với các đối tác Pháp, đặc biệt là các trường đại học và viện nghiên cứu trong Liên minh USTH Consortium, hướng tới mục tiêu phát triển USTH trở thành một trong những cơ sở đào tạo hàng đầu tại Việt Nam trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, đồng thời từng bước vươn tới nhóm 200 đại học hàng đầu châu Á trong thời gian tới.

Chia sẻ về nghề nghiên cứu, GS.TS Đinh Thị Mai Thanh thẳng thắn nhìn nhận: thất bại là một phần tất yếu. Theo bà, không phải thí nghiệm nào cũng mang lại kết quả như kỳ vọng, và những lần không thành công chính là dữ liệu quý giá cho các nghiên cứu tiếp theo.

Quan điểm này phản ánh một cách tiếp cận khoa học hiện đại, nơi thất bại không bị che giấu mà được xem là tri thức cần được ghi nhận. Bà cho rằng, trong tương lai, công bố khoa học không chỉ dừng lại ở các kết quả thành công mà cần mở rộng để bao gồm cả những thí nghiệm chưa đạt kết quả, từ đó giúp cộng đồng khoa học tránh lặp lại các sai lầm và rút ngắn thời gian nghiên cứu.

Toàn cảnh Lễ trao tặng Huân chương Cành cọ Hàn lâm cho GS.TS. Đinh Thị Mai Thanh, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH). Ảnh: USTH

Bên cạnh vai trò nhà khoa học, GS.TS Đinh Thị Mai Thanh còn được ghi nhận là một nhà quản lý giáo dục có tầm nhìn. Dưới sự điều hành của bà, Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội đã có bước phát triển đáng kể cả về đào tạo và nghiên cứu, trở thành một trong những mô hình hợp tác đại học quốc tế tiêu biểu giữa Việt Nam và Pháp.

Ở một khía cạnh khác, GS.TS Đinh Thị Mai Thanh cũng dành nhiều tâm huyết cho việc thúc đẩy vai trò của phụ nữ trong khoa học. Bà nhận định, ngày càng nhiều nữ nhà khoa học tại Việt Nam khẳng định được năng lực và vị thế, tuy nhiên vẫn phải đối mặt với không ít thách thức, đặc biệt là áp lực từ vai trò gia đình.

Theo bà, thiên chức làm vợ, làm mẹ khiến quỹ thời gian dành cho nghiên cứu của phụ nữ bị thu hẹp đáng kể. Chính vì vậy, sự chia sẻ và hỗ trợ từ gia đình đóng vai trò then chốt, giúp các nhà khoa học nữ duy trì được sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống.

Từ kinh nghiệm cá nhân, bà khuyến khích các nữ sinh viên và nhà khoa học trẻ kiên trì theo đuổi đam mê, chấp nhận khó khăn và giữ vững quyết tâm. “Thời gian dành cho gia đình có thể ít đi, nhưng nếu đủ bền bỉ và nỗ lực, các bạn sẽ đạt được những thành quả xứng đáng,” bà chia sẻ.

Trước khi nhận Huân chương Cành cọ Hàn lâm, Giáo sư Đinh Thị Mai Thanh đã được trao Giải thưởng L'Oréal–UNESCO Vì sự phát triển phụ nữ trong khoa học năm 2010 cùng nhiều bằng khen, danh hiệu trong nước.

Tuy nhiên, phần thưởng lần này mang ý nghĩa đặc biệt khi không chỉ ghi nhận những thành tựu cá nhân mà còn phản ánh sự kết nối hiệu quả giữa khoa học Việt Nam và quốc tế. Đây cũng là minh chứng cho vai trò ngày càng rõ nét của các nhà khoa học Việt Nam trong mạng lưới học thuật toàn cầu.

GS.TS Đinh Thị Mai cùng Ngài Olivier Brochet, Đại sứ Pháp tại Việt Nam. Ảnh: USTH

Sinh năm 1974 tại Hải Dương, GS.TS Đinh Thị Mai Thanh tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm Hà Nội năm 1994 và hoàn thành luận án tiến sĩ tại Đại học Paris VI (Pháp) vào năm 2003. Con đường học thuật của bà gắn liền với lĩnh vực vật liệu và công nghệ y sinh một hướng nghiên cứu đòi hỏi sự giao thoa giữa khoa học cơ bản và ứng dụng.

Trong hơn hai thập kỷ công tác tại Viện Kỹ thuật nhiệt đới (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), bà từng bước khẳng định năng lực nghiên cứu với hàng loạt công bố khoa học có giá trị. Đến tháng 11/2016, bà được giao nhiệm vụ Phó Hiệu trưởng, sau đó trở thành Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH).

Một trong những dấu ấn khoa học nổi bật của Giáo sư Đinh Thị Mai Thanh là việc cùng các cộng sự phát triển thành công vật liệu composite mới kết hợp giữa nano oxit sắt siêu thuận từ (SPIONs) và hydroxyapatit (HAp). Đây là hướng nghiên cứu tiên tiến trong y học, mở ra khả năng ứng dụng trong điều trị ung thư.

Cụ thể, vật liệu này có khả năng sinh nhiệt dưới tác động của từ trường và đồng thời đóng vai trò như một hệ dẫn thuốc. Khi kết hợp với thuốc chống ung thư 5-FU, composite có thể hỗ trợ tiêu diệt tế bào ung thư bàng quang, cho thấy tiềm năng lớn trong điều trị đích. Thành quả này là kết quả của quá trình tích lũy nghiên cứu kéo dài nhiều năm, bắt đầu từ việc khai thác các đặc tính tương thích sinh học của hydroxyapatit một vật liệu quen thuộc trong y sinh.

Các khách mời chúc mừng GS.TS. Đinh Thị Mai Thanh tại buổi lễ trao huân chương. Ảnh: USTH

Từ năm 2010, nhóm nghiên cứu của bà đã phát triển nhiều ứng dụng khác nhau của HAp, từ dạng bột bổ sung canxi đến lớp phủ trên các hợp kim y sinh dùng trong phẫu thuật, hay vật liệu composite với poly axit lactic để chế tạo nẹp tự tiêu. Ý tưởng kết hợp HAp với các hạt nano siêu thuận từ được hình thành vào năm 2020, trong quá trình hợp tác và trao đổi học thuật với các đối tác Ba Lan.

Không dừng lại ở một hướng nghiên cứu, GS.TS Đinh Thị Mai Thanh đã xây dựng một hồ sơ khoa học ấn tượng với hơn 220 bài báo trong nước và quốc tế, chủ biên 3 sách tham khảo, sở hữu 2 giải pháp hữu ích và tham gia chủ trì, triển khai hàng chục đề tài nghiên cứu các cấp. Trong đó có 2 đề tài cấp Nhà nước, nhiều dự án được Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia (NAFOSTED) tài trợ.

Những con số này phản ánh một quá trình làm việc nghiêm túc, có hệ thống và bền bỉ điều không thể thiếu đối với một nhà khoa học theo đuổi nghiên cứu thực nghiệm.