Hội thảo "Lan tỏa tiêu dùng xanh - Vai trò của cộng đồng và tổ chức địa phương"

Hoạt động nằm trong khuôn khổ Dự án "Thúc đẩy tiêu dùng xanh trên địa bàn thành phố Hà Nội" do Hội Nữ trí thức Hà Nội triển khai từ tháng 9-2025 đến tháng 7-2026 với sự hỗ trợ của APHEDA. Dự án được thực hiện tại hai xã Sóc Sơn và Kim Anh nhằm nâng cao nhận thức, thúc đẩy hành vi tiêu dùng xanh, an toàn và có trách nhiệm trong cộng đồng, phù hợp với định hướng tăng trưởng xanh của Thủ đô.

Các đại biểu tham dự Hội thảo

Hội thảo tổng kết những kết quả đạt được sau một năm triển khai Dự án "Thúc đẩy tiêu dùng xanh tại xã Sóc Sơn và xã Kim Anh - Hà Nội", góp phần nâng cao nhận thức của người dân về tiêu dùng xanh, tiêu dùng an toàn thông qua các hoạt động tập huấn, truyền thông và hướng dẫn kỹ năng đọc nhãn sản phẩm, nhận diện nguồn gốc, thành phần, hạn sử dụng và các yếu tố có nguy cơ gây hại.

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS Bùi Thị An, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Hà Nội, cho biết: Sau một năm triển khai, giá trị lớn nhất của dự án không chỉ nằm ở số lượng các lớp tập huấn, các sản phẩm được dán nhãn hay các mô hình được xây dựng, mà quan trọng hơn là đã góp phần hình thành tư duy tiêu dùng có trách nhiệm và từng bước xây dựng văn hóa tiêu dùng xanh trong cộng đồng. Người dân đã hiểu rằng mỗi quyết định mua sắm không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe gia đình mà còn tác động đến môi trường, sinh kế của người sản xuất và sự phát triển bền vững của xã hội.

PGS.TS Bùi Thị An, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Hà Nội, phát biểu khai mạc hội thảo

PGS.TS Bùi Thị An khẳng định dự án đã đạt được nhiều kết quả nổi bật. Thứ nhất, dự án nâng cao nhận thức của người dân, đặc biệt là phụ nữ và các hộ sản xuất tại hai xã Kim Anh và Sóc Sơn về tiêu dùng xanh, sản xuất an toàn, dán nhãn sản phẩm và truy xuất nguồn gốc. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng niềm tin của người tiêu dùng. Thứ hai, dự án góp phần thay đổi hành vi của cả người sản xuất và người tiêu dùng. Người sản xuất quan tâm hơn đến chất lượng, nguồn gốc và tính minh bạch của sản phẩm; người tiêu dùng bắt đầu ưu tiên lựa chọn những sản phẩm an toàn, thân thiện với môi trường và có nguồn gốc rõ ràng. Thứ ba, dự án tạo sự kết nối giữa các tổ chức xã hội, chính quyền địa phương, chuyên gia và cộng đồng. Chính sự đồng hành này giúp các hoạt động được triển khai hiệu quả, tạo nền tảng để duy trì sau khi dự án kết thúc.

Theo PGS.TS Bùi Thị An, điều quan trọng sau khi dự án kết thúc là làm sao để những kết quả đạt được không chỉ dừng lại ở một mô hình thí điểm mà trở thành một quá trình phát triển bền vững. Vì vậy, các địa phương cần tiếp tục duy trì và phát huy mạng lưới hạt nhân nòng cốt đã được đào tạo tại hai xã để họ trở thành những tuyên truyền viên tích cực về tiêu dùng xanh trong cộng đồng.

Cùng với đó, mô hình cần từng bước được nhân rộng sang các địa phương khác, gắn với Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP), xây dựng nông thôn mới và chuyển đổi xanh. Việc ứng dụng chuyển đổi số cũng cần được đẩy mạnh thông qua hoàn thiện hệ thống dán nhãn điện tử, mã QR và truy xuất nguồn gốc nhằm nâng cao tính minh bạch, tăng sức cạnh tranh cho sản phẩm và tạo niềm tin đối với người tiêu dùng. Đồng thời, cần tăng cường kết nối giữa người sản xuất với thị trường, huy động sự tham gia của chính quyền địa phương, doanh nghiệp, các tổ chức xã hội và đội ngũ nhà khoa học để từng bước hình thành hệ sinh thái tiêu dùng xanh bền vững.

TS Phạm Thị Liên, Hội Nữ trí thức Hà Nội

Báo cáo kết quả một năm triển khai dự án, TS Phạm Thị Liên, Hội Nữ trí thức Hà Nội, cho biết dự án thu hút 210 người dân tại hai xã Sóc Sơn và Kim Anh (Hà Nội) tham gia trực tiếp và lan tỏa đến hơn 500 người dân thông qua các hoạt động truyền thông. Kết quả cho thấy 94,8% người tham gia hiểu rõ hơn về tiêu dùng xanh, 97,1% hình thành thói quen đọc nhãn sản phẩm trước khi mua, trong khi 70% nhận diện được rủi ro từ amiăng và các vật liệu có hại.

Tại hội thảo, ông Trần Đức Thái, Thanh tra viên chính, nguyên Thanh tra Chính phủ, cho biết nhãn sản phẩm là "cầu nối thông tin" giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng, cung cấp các thông tin quan trọng về nguồn gốc, thành phần, hạn sử dụng, đồng thời cảnh báo nguy cơ và hướng dẫn sử dụng an toàn. Tuy nhiên, một số sản phẩm được sản xuất từ các nguyên liệu hoặc quy trình có sử dụng hóa chất, vật liệu đặc thù, thậm chí độc hại (như amiăng trắng), nhưng khi đến tay người tiêu dùng, sản phẩm cuối cùng lại không thể hiện thông tin này trên nhãn, ví dụ như tấm lợp fibro xi măng. Vì vậy, người tiêu dùng không dễ dàng nhận biết các nguyên liệu đã được sử dụng trong quá trình sản xuất.

Ông Trần Đức Thái, Thanh tra viên chính, nguyên Thanh tra Chính phủ

Ông Thái lưu ý người dân cần biết cách nhận diện các nhãn cảnh báo và nhãn sinh thái. Mặc dù các biểu tượng cảnh báo hóa chất theo tiêu chuẩn quốc tế ngày càng phổ biến, nhưng cùng với xu hướng tiêu dùng xanh cũng xuất hiện tình trạng "giả xanh", khi một số doanh nghiệp quảng bá sản phẩm thân thiện với môi trường nhưng không có chứng nhận độc lập. Vì vậy, người tiêu dùng cần phân biệt rõ giữa nhãn sinh thái được cơ quan có thẩm quyền hoặc tổ chức chứng nhận cấp với các thông điệp quảng cáo do doanh nghiệp tự công bố.

Bà Nguyễn Thị Lừng, Chủ tịch Hội Nông dân xã Kim Anh

Đánh giá vai trò của chính quyền địa phương trong thúc đẩy tiêu dùng xanh, bà Nguyễn Thị Lừng, Chủ tịch Hội Nông dân xã Kim Anh, cho biết nhãn sản phẩm cung cấp thông tin minh bạch, giúp người tiêu dùng xác định chính xác nguồn gốc, thành phần và các cảnh báo an toàn trước khi quyết định mua sắm; ngăn ngừa rủi ro từ hàng giả, hàng kém chất lượng hoặc các thành phần độc hại gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe. Đồng thời, người tiêu dùng có thể so sánh và lựa chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu, tránh các loại hàng hóa có nhãn mác mập mờ, thiếu uy tín.

Theo bà Lừng, khi người dân ưu tiên lựa chọn các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, các cơ sở sản xuất và điểm bán buộc phải nâng cao chất lượng hàng hóa, hướng tới sự minh bạch và bền vững trong kinh doanh; qua đó góp phần giảm lượng hóa chất độc hại ra môi trường, giữ gìn không gian sống xanh, sạch và hình thành cộng đồng tiêu dùng an toàn, có trách nhiệm.

Để duy trì hiệu quả của mô hình tiêu dùng xanh sau khi dự án kết thúc, các đại biểu cho rằng chính quyền địa phương cần lồng ghép nội dung tiêu dùng an toàn vào các hoạt động cộng đồng; xây dựng đội ngũ tuyên truyền viên nòng cốt; phát huy hệ thống truyền thanh, mạng xã hội và các kênh thông tin cơ sở nhằm lan tỏa thường xuyên thông điệp tiêu dùng xanh.

Bên cạnh đó, các tổ chức đoàn thể như Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Đoàn Thanh niên cần phát huy vai trò nòng cốt trong tuyên truyền, hướng dẫn người dân kỹ năng đọc nhãn sản phẩm, lựa chọn hàng hóa an toàn, đồng thời sử dụng mạng xã hội để mở rộng phạm vi tiếp cận và nhân rộng các mô hình tiêu dùng xanh.

Thông qua dự án, người dân được trang bị kỹ năng đọc nhãn sản phẩm, nhận biết nguồn gốc, thành phần, hạn sử dụng và các ký hiệu cảnh báo, góp phần hình thành thói quen tiêu dùng an toàn.

Các đại biểu cũng khuyến nghị người dân hình thành thói quen kiểm tra nhãn mác, nguồn gốc, thành phần và hạn sử dụng trước khi mua; kiên quyết từ chối hàng hóa không rõ xuất xứ; sử dụng sản phẩm đúng hướng dẫn, thân thiện với môi trường; đồng thời tích cực chia sẻ kiến thức, phản ánh hàng hóa kém chất lượng và tham gia các hoạt động truyền thông tại địa phương để xây dựng cộng đồng tiêu dùng an toàn, bền vững.

Thông qua chương trình, cán bộ cơ sở, hội viên phụ nữ, hội viên nông dân, các hộ sản xuất và hợp tác xã được nâng cao nhận thức về vai trò của tiêu dùng xanh trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đồng thời được trang bị kiến thức, kỹ năng để trở thành những "hạt nhân cộng đồng", góp phần lan tỏa lối sống xanh và thúc đẩy tiêu dùng có trách nhiệm tại địa phương.

Bà Phạm Thị Huệ đại diện người dân tham gia dự án

Đại diện người dân tham gia dự án, bà Phạm Thị Huệ cho biết trước đây nhiều người khi mua hàng chủ yếu quan tâm đến giá cả hoặc thói quen sử dụng, ít chú ý đến thông tin trên nhãn sản phẩm.

Thông qua lớp tập huấn "Nhãn sản phẩm nói gì? Học cách đọc để chọn đúng dùng an toàn", người dân được hướng dẫn cách đọc hạn sử dụng, thành phần, nguồn gốc, hướng dẫn sử dụng và các ký hiệu cảnh báo trên bao bì. Nhờ đó, nhiều người nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của việc lựa chọn và sử dụng sản phẩm an toàn.

Hai hội thảo chuyên đề tiếp theo giúp người dân hiểu sâu hơn về tiêu dùng xanh, vai trò của cộng đồng trong lan tỏa thói quen tiêu dùng an toàn, đồng thời thảo luận các giải pháp duy trì hoạt động truyền thông thông qua Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, các đoàn thể và các nhóm cộng đồng tại địa phương.

Theo bà Huệ, sau dự án, bản thân và nhiều người dân đã thay đổi thói quen mua sắm, chú ý hơn đến nguồn gốc, hạn sử dụng và hướng dẫn sử dụng của sản phẩm, đồng thời chủ động chia sẻ kiến thức với người thân, hàng xóm.

Đại diện người dân cũng bày tỏ mong muốn các hoạt động truyền thông về tiêu dùng xanh tiếp tục được duy trì sau khi dự án kết thúc để góp phần hình thành thói quen tiêu dùng an toàn, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường.

Bà Hoàng Thị Lệ Hằng, Trưởng đại diện Tổ chức APHEDA tại Việt Nam, phát biểu tổng kết hội thảo

Phát biểu tổng kết hội thảo, bà Hoàng Thị Lệ Hằng, Trưởng đại diện Tổ chức APHEDA tại Việt Nam, cho biết Dự án "Thúc đẩy tiêu dùng xanh tại xã Sóc Sơn và xã Kim Anh, thành phố Hà Nội" đã góp phần nâng cao nhận thức của người dân về tiêu dùng xanh, tiêu dùng an toàn thông qua các hoạt động khảo sát, tập huấn, truyền thông và hướng dẫn kỹ năng đọc nhãn sản phẩm.

Theo bà Hằng, giá trị lớn nhất của dự án không chỉ nằm ở các hoạt động đã triển khai mà còn ở sự thay đổi bước đầu trong nhận thức của cộng đồng và sự tham gia tích cực của chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể, cùng người dân, tạo nền tảng để các thông điệp về tiêu dùng xanh tiếp tục được lan tỏa.

Đại diện APHEDA kỳ vọng chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể sẽ tiếp tục duy trì công tác tuyên truyền, lồng ghép nội dung tiêu dùng xanh vào các hoạt động thường xuyên, từng bước nhân rộng mô hình và phát huy hiệu quả của dự án sau khi kết thúc.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm