Năm 60 tuổi, bà Hương nghỉ hưu sau hơn 30 năm làm việc. Ngoài căn nhà đang ở và khoản lương hưu hàng tháng đủ trang trải những nhu cầu cơ bản, bà có khoảng 1,2 tỷ đồng tiền tiết kiệm.

Ở thời điểm ấy, bà từng cảm thấy mình khá an toàn.

“1,2 tỷ không phải số tiền quá lớn, nhưng tôi nghĩ mình đã có nhà, có lương hưu, không còn phải nuôi con ăn học. Nếu chỉ chi tiêu vừa phải thì số tiền này hoàn toàn có thể dùng làm quỹ dự phòng cho tuổi già”, bà kể.

Thế nhưng kế hoạch ban đầu thay đổi rất nhanh khi các con bước vào giai đoạn lập gia đình, mua nhà và sinh con.

Bà Hương không tiêu xài hoang phí. Bà gần như không mua hàng hiệu, ít du lịch, ăn uống đơn giản. Thứ khiến khoản tiết kiệm hao hụt nhanh nhất lại là tâm lý rất quen thuộc của nhiều cha mẹ: “Con đang khó khăn, mình có tiền thì giúp một chút cũng được”.

Vấn đề nằm ở chỗ, “một chút” ấy lặp đi lặp lại trong nhiều năm.

Khoản thứ nhất: 400 triệu đồng hỗ trợ con mua nhà

Hai năm sau khi nghỉ hưu, con trai bà Hương có ý định mua căn hộ.

Hai vợ chồng trẻ đã tích lũy được một khoản tiền nhưng vẫn thiếu khá nhiều so với số tiền cần thanh toán ban đầu. Ban đầu, bà dự định hỗ trợ khoảng 200 triệu đồng.

Sau vài lần bàn bạc, số tiền tăng lên 400 triệu đồng.

“Lúc ấy tôi nghĩ rất đơn giản. Tiền mình để trong ngân hàng cũng là để dành cho các con sau này. Con cần mua nhà bây giờ thì cho sớm một chút cũng không sao”.

Sau khi đưa con 400 triệu đồng, số tiền tiết kiệm của bà từ 1,2 tỷ đồng giảm xuống còn khoảng 800 triệu đồng.

Bà vẫn không thấy lo lắng, bởi trong suy nghĩ của bà, 800 triệu đồng vẫn là một khoản khá lớn, trong khi bản thân vẫn có lương hưu. Nhưng có một điều bà không tính đến: tiền dưỡng già khác hoàn toàn tiền tiết kiệm ở tuổi 40 hay 50.

Khi còn đi làm, mất 400 triệu đồng vẫn có thể tiếp tục kiếm lại. Nhưng sau khi nghỉ hưu, khả năng tạo ra một khoản tích lũy lớn gần như không còn.

Khoản tiền đã rút ra vì thế rất khó quay trở lại.

Khoản thứ hai: Gần 300 triệu đồng cho đám cưới, sinh con và chăm cháu

Sau chuyện mua nhà là một chuỗi những khoản tiền nhỏ hơn nhưng xuất hiện liên tục.

- Đám cưới con, bà hỗ trợ thêm một khoản.

- Khi con dâu sinh cháu, bà lại đưa tiền mua đồ sơ sinh, viện phí và thuê người hỗ trợ những tháng đầu.

- Khi cháu bắt đầu đi học, bà đóng giúp một phần học phí.

- Có năm gia đình con khó khăn, bà lại gửi thêm vài chục triệu đồng.

Mỗi khoản riêng lẻ dường như không quá lớn. Nhưng khi cộng lại trong vài năm, tổng số tiền đã lên tới gần 300 triệu đồng.

Đây cũng là kiểu chi tiêu khiến nhiều người nghỉ hưu dễ mất kiểm soát nhất.

Một khoản 10 triệu đồng cho cháu, 20 triệu đồng lúc con khó khăn, 30 triệu đồng khi sửa nhà… đều tạo cảm giác “không đáng bao nhiêu”.

Nhưng nếu mỗi năm rút khỏi quỹ dưỡng già 50-70 triệu đồng, chỉ sau 5 năm, hàng trăm triệu đồng có thể biến mất.

Điều đáng nói là khoản tiền này thường không nằm trong bất kỳ kế hoạch tài chính nào.

Bà Hương thừa nhận: “Tôi chưa bao giờ ghi riêng xem mỗi năm mình cho con bao nhiêu. Con cần thì tôi đưa. Đến lúc cộng lại mới thấy con số lớn hơn tưởng tượng rất nhiều”.

Khoản thứ ba: Hơn 200 triệu đồng để “cứu nguy” khi con làm ăn khó khăn

Khoản tiền khiến bà Hương thực sự thay đổi suy nghĩ xuất hiện vào năm thứ sáu sau nghỉ hưu. Con trai gặp khó khăn trong công việc kinh doanh và cần tiền xoay xở.

Ban đầu gia đình chỉ hỏi vay 100 triệu đồng. Sau đó khoản hỗ trợ tăng thêm vài lần và tổng cộng vượt 200 triệu đồng.

Bà Hương rút gần hết một sổ tiết kiệm. Lần đầu tiên sau nhiều năm, số dư các khoản tiền của bà xuống dưới 300 triệu đồng.

“Lúc ấy tôi mới thấy sợ. Tôi hơn 60 tuổi rồi. Nếu ngày mai phải nằm viện hoặc cần vài trăm triệu để điều trị thì sao?”.

Đó là lúc bà nhận ra một nghịch lý: bà đã dành phần lớn quỹ dưỡng già để giúp những người trẻ tuổi hơn mình - những người vẫn còn hàng chục năm lao động phía trước.

Trong khi chính bà lại đang bước vào giai đoạn mà thu nhập giảm nhưng chi phí y tế và chăm sóc sức khỏe có thể tăng lên bất cứ lúc nào.

Từ 1,2 tỷ còn chưa tới 300 triệu: Điều đáng sợ không phải là “cho con”, mà là không có giới hạn

Sau 7 năm, hơn 900 triệu đồng đã rời khỏi khoản tích lũy ban đầu của bà Hương.

Không phải toàn bộ số tiền đều được đưa trực tiếp cho con. Một phần được dùng cho những chi phí gia đình và một số khoản phát sinh khác. Nhưng phần lớn sự sụt giảm đến từ việc hỗ trợ con mua nhà, chăm cháu và giải quyết khó khăn tài chính.

Bà không cho rằng giúp con là sai.

Điều bà tiếc nhất là trước đây mình không đặt ra một giới hạn rõ ràng.

Nếu được quay lại thời điểm vừa nghỉ hưu, bà cho biết sẽ chia 1,2 tỷ đồng thành ít nhất 3 phần: quỹ dưỡng già không được động tới, quỹ y tế khẩn cấp và phần tiền có thể hỗ trợ con cái.

Chẳng hạn, nếu quyết định giữ 700-800 triệu đồng làm quỹ an toàn tuyệt đối, chỉ phần còn lại mới được sử dụng để hỗ trợ gia đình, tình hình hiện tại có thể rất khác.

Đây cũng là nguyên tắc quan trọng với người chuẩn bị nghỉ hưu: không nên coi toàn bộ số tiền tiết kiệm là khoản tiền “đang dư”.

Một người 35 tuổi có thể mất vài năm để xây dựng lại tài sản. Nhưng với một người 65 tuổi, thời gian và khả năng tạo thu nhập đã hoàn toàn khác.

Tiền của cha mẹ không nhất thiết phải biến thành tài sản của con quá sớm

Nhiều cha mẹ có suy nghĩ: trước sau gì tài sản cũng để lại cho con, vậy giúp con sớm cũng không khác biệt.

Nhưng thực tế có một điểm rất khác. Khi tiền vẫn nằm trong tay cha mẹ, đó là quỹ an toàn cho tuổi già. Khi tiền đã chuyển cho con để mua nhà, đầu tư hoặc chi tiêu, khả năng lấy lại khoản tiền ấy khi cần sẽ không còn chắc chắn.

Sau trải nghiệm của mình, bà Hương đặt ra một nguyên tắc mới: không rút thêm tiền từ khoản tiết kiệm còn lại để giải quyết những nhu cầu không thực sự khẩn cấp của con.

“Tôi vẫn thương con, vẫn giúp trong khả năng. Nhưng tôi hiểu rằng mình phải giữ lại tiền để tự chăm sóc mình trước. Khi cha mẹ đủ khả năng lo cho tuổi già của mình, đó cũng là một cách giảm gánh nặng cho con”.

Tuổi nghỉ hưu không chỉ cần một con số tiết kiệm đủ lớn.

Quan trọng hơn là phải biết phần tiền nào tuyệt đối không được tiêu, kể cả khi người cần tiền là con cái.

Bởi đôi khi, sự chuẩn bị tốt nhất cha mẹ có thể dành cho con không phải là trao hết tiền tiết kiệm, mà là giữ cho mình đủ độc lập tài chính để những năm cuối đời không trở thành một khoản chi ngược trở lại đối với chính các con.