“Bác sĩ, ông ấy chỉ thích uống nước thôi, sao lại bị suy thận được?”

Ngoài phòng cấp cứu trong đêm, vợ của ông Chu (47 tuổi, Trung Quốc) mắt đỏ hoe khi nói về chồng. Trong tủ lạnh gia đình họ, các ngăn đều chất đầy nước ngọt có ga, nước ép đóng chai và nước tăng lực. 

Vào ngày nóng, ông có thể uống 3-4 chai; ngày thường cũng không dưới 2-3 chai sau bữa ăn, khi làm thêm giờ hay thức khuya. Dù nhiều lần được khuyên can, ông Chu luôn cho rằng: “Chỉ là nước ngọt thôi mà, có gì nghiêm trọng?”

Ảnh minh hoạ

Ông Chu được đưa đến bệnh viện với tình trạng mệt mỏi kéo dài, buồn nôn, lượng nước tiểu giảm rõ rệt, kèm theo hiện tượng phù ở mí mắt và tay chân. Kết quả xét nghiệm cho thấy nồng độ creatinin trong máu tăng cao, phản ánh chức năng thận đã suy giảm đáng kể.

Đáng chú ý, tình trạng này không hề xảy ra đột ngột. Các lần khám sức khỏe trước đó đã nhiều lần ghi nhận những dấu hiệu cảnh báo như tăng huyết áp, thừa cân, đường huyết ở mức ranh giới và đôi khi có bất thường trong xét nghiệm nước tiểu. Tuy nhiên, ông đều không để tâm.

Sau điều trị, chức năng thận của ông Chu đã cải thiện phần nào nhưng không thể trở lại hoàn toàn như trước. Người đàn ông chỉ có thể thốt lên tiếc nuối: “Giá như tôi biết sớm hơn”.

Đồ uống có đường - nguy cơ không nằm ở một chai mà ở thói quen lâu dài

Trên thực tế, việc uống một vài chai nước ngọt không khiến thận tổn thương ngay lập tức. Mối nguy thực sự nằm ở việc sử dụng đồ uống có đường thường xuyên và kéo dài, đặc biệt khi chúng thay thế hoàn toàn nước lọc trong chế độ hàng ngày.

Việc tiêu thụ lâu dài sẽ ảnh hưởng đến cân nặng, làm tăng đường huyết, giảm độ nhạy insulin và gây tăng huyết áp. Khi các rối loạn chuyển hóa này xuất hiện, thận cũng dần bị tổn thương. Khi đường huyết tăng cao kéo dài, huyết áp không được kiểm soát và mạch máu bị tổn thương, các cấu trúc lọc nhỏ trong cầu thận sẽ bị phá hủy dần.

Ảnh minh hoạ

 Tình trạng tăng đường huyết mãn tính có thể làm hỏng các mạch máu và hệ thống lọc của thận, dẫn đến tích tụ chất thải, giữ nước và natri, từ đó làm suy giảm chức năng thận theo thời gian. Nói cách khác, vấn đề không nằm ở việc uống một chai nước có ga hay nước tăng lực, mà ở hàng trăm lần lặp lại thói quen này trong suốt nhiều năm.

Trong thực tế lâm sàng, những người có thói quen uống nhiều đồ ngọt thường đồng thời duy trì nhiều lối sống bất lợi khác. Khi cảm thấy khát, họ có xu hướng lựa chọn nước ngọt, trà sữa hoặc nước ép thay vì nước lọc, khiến cơ thể rơi vào trạng thái thiếu nước nhẹ kéo dài. 

Bên cạnh đó, tình trạng thừa cân, đặc biệt là tích mỡ vùng bụng, khiến cầu thận phải hoạt động quá mức trong thời gian dài, dẫn đến hao mòn nhanh hơn. Nhiều người còn bị tăng huyết áp nhưng lại chủ quan vì “không có triệu chứng”, trong khi thực tế huyết áp cao kéo dài có thể gây tổn thương vi mạch thận.

Chế độ ăn nhiều muối, thường xuyên ăn khuya với các món như lẩu, đồ nướng, thực phẩm chế biến sẵn kết hợp cùng đồ uống ngọt càng làm gia tăng áp lực lên thận. Mỗi yếu tố riêng lẻ có thể không đáng kể, nhưng khi kết hợp lại sẽ tạo thành một nguy cơ lớn.

Làm thế nào để bảo vệ thận?

Để bảo vệ thận, cần giảm tần suất tiêu thụ đồ uống có đường từ hàng ngày xuống chỉ còn vài lần mỗi tuần và kiểm soát lượng uống mỗi lần. Việc giảm muối, kiểm soát cân nặng và duy trì vận động thể chất thường xuyên đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ chức năng thận lâu dài.

Ảnh minh hoạ

Song song với đó, cần uống đủ nước lọc cần được duy trì đều đặn trong ngày thay vì chỉ uống khi cảm thấy khát. Ngoài ra, kiểm tra sức khỏe định kỳ, bao gồm xét nghiệm nước tiểu, creatinin máu và huyết áp, là cách đơn giản nhưng hiệu quả để phát hiện sớm các vấn đề.

Bệnh thận có thể được phát hiện sớm nếu chú ý đến những thay đổi nhỏ trong cơ thể. Chẳng hạn, việc đột nhiên phải đi tiểu nhiều lần vào ban đêm, nước tiểu xuất hiện nhiều bọt kéo dài, hay tình trạng sưng mí mắt vào buổi sáng và phù cổ chân vào buổi tối đều là những dấu hiệu cần lưu ý.

Ngoài ra, cảm giác mệt mỏi, chán ăn, da tái hoặc huyết áp ngày càng khó kiểm soát cũng có thể liên quan đến chức năng thận suy giảm. Tuy nhiên, nhiều người thường bỏ qua những biểu hiện này vì cho rằng chỉ là do mệt mỏi hoặc thiếu ngủ.

Theo Toutiao