Đã 5 năm trôi qua, Nguyễn Trọng Tạo vẫn trong cõi nhớ của bao người…

LÊ QUANG VINH

Sau 5 năm Nguyễn Trọng Tạo về nơi cõi xa, ngày 12.6.2024, tại quê nhà Nghệ An, “Khu tưởng niệm nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo” đã được khánh thành.

Nguyễn Trọng Tạo sinh ngày 25.8.1947 tại làng Trường Khê, xã Diễn Hoa, huyện Diễn Châu - tỉnh Nghệ An. Năm 1969, ông nhập ngũ, làm Đội trưởng Đội tuyên truyền văn hóa Đoàn 22B, Trưởng đoàn văn công xung kích Sư đoàn 341B. Tới năm 1976, ông được Tổng cục Chính trị điều về Hà Nội tham gia Trại viết văn quân đội rồi vào học Trường Viết văn Nguyễn Du (nay là Khoa Viết văn - Báo chí Trường ĐH Văn hóa Hà Nội) khóa I.

Dáng vẻ lãng tử của nhà thơ/nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo qua góc nhìn của nhiếp ảnh gia Nguyễn Đình Toán.
Dáng vẻ lãng tử của nhà thơ/nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo qua góc nhìn của nhiếp ảnh gia Nguyễn Đình Toán.

Năm 1982, ông về công tác tại Nhà Văn hóa Quân khu 4 và tới năm 1988, chuyển về làm biên tập xuất bản tại Hội Văn học Nghệ thuật Bình Trị Thiên. Năm 1990, Nguyễn Trọng Tạo đã cùng hai nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường và Nguyễn Quang Lập sáng lập tạp chí Cửa Việt, làm biên tập và phụ trách mỹ thuật tạp chí này bộ đầu tiên gồm 17 số. Năm 1997, ông làm Thư ký Tòa soạn tạp chí Âm nhạc của Hội Nhạc sĩ VN. Nguyễn Trọng Tạo còn là họa sĩ minh họa và trình bày mỹ thuật tạp chí Cửa Việt, tạp chí Âm nhạc, báo Thơ, tác giả măng-sét tạp chí Sông Hương, Sông Lam, Hồng Lĩnh, báo Thơ v.v.

Trong thời gian từ năm 2000 - 2005, ông là Ủy viên Hội đồng Thơ Hội Nhà văn VN, kiêm Trưởng ban biên tập báo Thơ thuộc báo Văn nghệ (2003 - 2004).

Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo tiếp lửa cho nhà thơ Hoàng Cầm hút thuốc lào. Ảnh: NGUYỄN ĐÌNH TOÁN
Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo tiếp lửa cho nhà thơ Hoàng Cầm hút thuốc lào. Ảnh: NGUYỄN ĐÌNH TOÁN

Nguyễn Trọng Tạo sáng tác bài thơ đầu tiên năm 14 tuổi, sáng tác bài hát đầu tiên năm 20 tuổi, xuất bản tập thơ đầu tiên (“Tình yêu sáng sớm”, in chung cùng Nguyễn Quốc Anh) năm 1974. Trong sự nghiệp văn học nghệ thuật của mình, Nguyễn Trọng Tạo đã xuất bản hàng chục đầu sách (gồm thơ, văn, nhạc, phê bình - tiểu luận) và đã được tặng nhiều giải thưởng văn học nghệ thuật.

Khu tưởng niệm nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo trong ánh sáng ban đêm. Ảnh: P.X.N
Khu tưởng niệm nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo trong ánh sáng ban đêm. Ảnh: P.X.N

Nhiều tác phẩm của ông đã ghi đậm trong tâm trí của đông đảo độc giả/khán giả, như những tập thơ, trường ca: “Đồng dao cho người lớn”, “Nương thân”, “Thế giới không còn trăng”, “Con đường của những vì sao” (Trường ca Đồng Lộc); những bài hát "Làng quan họ quê tôi", "Khúc hát sông quê", "Đôi mắt đò ngang", “Chèo thuyền trên sông Bùng”, tác giả Biểu tượng Ngày thơ Việt NamCờ thơ. Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo đã vinh dự được tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm 2012 với tập thơ “Đồng dao cho người lớn” và trường ca “Con đường của những vì sao” (Trường ca Đồng Lộc).

Ngày 7.1.2019, vào lúc 19h50, nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo đã qua đời tại Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội), ở tuổi 72, vì căn bệnh tai biến mạch máu não và ung thư phổi.

Rất đông các vị khách và người dân địa phương đã tới dự lễ khánh thành “Khu tưởng niệm nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo” và chương trình giao lưu “Nguyễn Trọng Tạo - Cõi nhớ”.   Ảnh: NGUYỄN SÁCH
Rất đông các vị khách và người dân địa phương đã tới dự lễ khánh thành “Khu tưởng niệm nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo” và chương trình giao lưu “Nguyễn Trọng Tạo - Cõi nhớ”.   Ảnh: NGUYỄN SÁCH

Vào chiều tối 12.6.2024, sau hơn 5 năm Nguyễn Trọng Tạo bay về cõi xa xăm, tại quê nhà, với sự hỗ trợ tổ chức của nhiều cơ quan, đơn vị ở tỉnh Nghệ An, gia đình ông đã tiến hành trang trọng lễ khánh thành “Khu tưởng niệm nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo” tại xã Diễn Hoa, huyện Diễn Châu (Nghệ An). Tới dự lễ khánh thành thành khu tưởng niệm, có đông đảo các vị lãnh đạo cùng bạn bè trong giới văn nghệ sĩ và trong cuộc sống thường ngày, đến từ nhiều vùng đất. 

Nhiều vị lãnh đạo, nguyên lãnh đạo của Trung ương và địa phương đã tới dự lễ khánh thành “Khu tưởng niệm nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo”. Ảnh: NGUYỄN SÁCH
Nhiều vị lãnh đạo, nguyên lãnh đạo của Trung ương và địa phương đã tới dự lễ khánh thành “Khu tưởng niệm nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo”. Ảnh: NGUYỄN SÁCH

Trong khu tưởng niệm rộng khoảng 200 mét vuông này, được thiết kế theo hơi hướng hình ảnh những vùng đất mà ông đã sống - như Nghệ An, Huế, Hà Nội, có đặt bức tượng chân dung nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo, do nhà điêu khắc Hà Minh Tuấn (còn gọi là Tuấn sư - người vừa mất cách đây chưa lâu) thể hiện, được đúc bằng đồng, nặng hơn 100 kg. Tại buổi lễ, còn diễn ra chương trình tọa đàm và trình diễn nghệ thuật “Nguyễn Trọng Tạo - Cõi nhớ” với sự tham gia của các khách mời: Nhà thơ Nguyễn Thụy Kha, nhà phê bình văn học Phạm Xuân Nguyên cùng những nghệ sĩ: Trọng Tấn, Anh Thơ, Giáng Son, Hà Quỳnh Như, Minh Sơn, Quế Thương, Ngọc Hà, Thành Vinh, Băng Tâm, tốp ca QK 4…

Bức tượng chân dung nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo được đúc đồng, nặng hơn 100 kg
Bức tượng chân dung nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo được đúc đồng, nặng hơn 100 kg

Dội nhớ, cách đây 5 năm, trước ngày giỗ đầu nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo, vào chiều tối 25.12.2019, tại Hà Nội, NXB Văn học đã tổ chức buổi ra mắt bộ ấn phẩm ''Nguyễn Trọng Tạo - Tuyển tập'' và triển lãm ảnh ''Chân dung Nguyễn Trọng Tạo'' của nhiếp ảnh gia Nguyễn Đình Toán - người cùng năm sinh với Nguyễn Trọng Tạo. Rất đông văn nghệ sĩ đã tới dự, chia sẻ cùng những người thân trong gia đình ông nỗi nhớ người nghệ sĩ tài hoa quê gốc xứ Nghệ này.

Bức ảnh bên trái chụp đồng tác giả nhạc phẩm ''Làng quan họ quê tôi'' nổi tiếng (nhạc: Nguyễn Trọng Tạo, lời thơ: Nguyễn Phan Hách), trưng bày trong triển lãm “Chân dung Nguyễn Trọng Tạo” của nhiếp ảnh gia Nguyễn Đình Toán - Hà Nội năm 2019. Ảnh: L.Q.V
Bức ảnh bên trái chụp đồng tác giả nhạc phẩm ''Làng quan họ quê tôi'' nổi tiếng (nhạc: Nguyễn Trọng Tạo, lời thơ: Nguyễn Phan Hách), trưng bày trong triển lãm “Chân dung Nguyễn Trọng Tạo” của nhiếp ảnh gia Nguyễn Đình Toán - Hà Nội năm 2019. Ảnh: L.Q.V

''Nguyễn Trọng Tạo - Tuyển tập'' gồm 3 cuốn, dày dặn - là kết quả của việc tập hợp tư liệu của nhà thơ Trần Quang Quý cùng với một số văn nghệ sĩ và gia đình nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo, đã được sự phối hợp ấn hành của NXB Văn học, hoàn thành chỉ trong một thời gian ngắn.

Ca sĩ Anh Thơ biểu diễn trong chương trình giao lưu “Nguyễn Trọng Tạo - Cõi nhớ”. Ảnh: NGUYỄN SÁCH
Ca sĩ Anh Thơ biểu diễn trong chương trình giao lưu “Nguyễn Trọng Tạo - Cõi nhớ”. Ảnh: NGUYỄN SÁCH

Với triển lãm ảnh của nhiếp ảnh gia Nguyễn Đình Toán - người mà lúc sinh thời, nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo đã có nhận xét là ''thống đốc ngân hàng ảnh văn nghệ sĩ'' - khi xem lại những bức ảnh của ông Nguyễn Đình Toán chụp, nhiều người đã không khỏi bùi ngùi nhớ tới Nguyễn Trọng Tạo - người đã ''tự họa'' chân dung mình qua những vần thơ đầy tính lãng tử và hài hước: ''Vẽ tôi xê dịch ba đào/Bốn mươi chín ký thấp cao chân mình/Vẽ tôi con Lợn cầm tinh/Con Gà cầm tháng, con Tình cầm tay''...

Nguyễn Trọng Tạo - người trong cõi nhớ. Ảnh: NGUYỄN ĐÌNH TOÁN
Nguyễn Trọng Tạo - người trong cõi nhớ. Ảnh: NGUYỄN ĐÌNH TOÁN

Đã 5 năm Nguyễn Trọng Tạo đi xa, nhưng người nghệ sĩ đa năng, đa tài với “con Tình cầm tay” ấy vẫn luôn sống trong những ký ức đẹp, đầy thương nhớ của những người thân và bạn bè gần xa. Từ nay, hẳn rồi “Khu tưởng niệm nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo” sẽ trở thành nơi sinh hoạt văn hóa của những người mến mộ người tài Nguyễn Trọng Tạo.

Dịp này, với việc mọi người quần hội khánh thành “Khu tưởng niệm nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo”, hẳn trong bảng lảng khói hương tưởng niệm, náu mình trong bức tượng, ông sẽ rất vui và nở một nụ cười tươi rói, trong im lặng; rồi như thấy một thói quen mỗi khi có điều chiêm nghiệm, người đàn ông có mái tóc bồng bềnh lãng tử ấy lại lặng lẽ rời tới một góc trời, châm cho mình một điếu thuốc, chầm chậm nhả khói, lặng thầm cảm ơn cuộc đời, cảm ơn tình người…