Chiều tối 7/10 (giờ địa phương), Hội đồng Nobel tại Viện Karolinska ở Stockholm, Thụy Điển, đã công bố giải Nobel Y Sinh 2024. Giải thưởng được trao cho hai nhà khoa học người Mỹ Victor Ambros và Gary Ruvkun nhờ khám phá RNA siêu nhỏ (microRNA), một phát hiện đột phá về nguyên lý điều hòa gene trong tế bào.

Tuyên bố của Hội đồng Nobel nhấn mạnh giải Nobel Y sinh năm nay tập trung khám phá cơ chế điều hòa quan trọng được các tế bào sử dụng để kiểm soát hoạt động của gene. Thông tin di truyền từ ADN đến RNA thông tin (mRNA - một loại RNA đóng vai trò khuôn mẫu để sản xuất protein theo hướng dẫn được ghi trong gene), thông qua quá trình phiên mã, sau đó đến bộ máy tế bào để sản xuất protein. Tại đó, mRNA được dịch mã để protein được tạo ra theo các hướng dẫn di truyền lưu trữ trong ADN. Kể từ giữa thế kỷ XX, một số khám phá khoa học cơ bản nhất đã giải thích cách thức hoạt động của các quá trình này.

Hai chủ nhân giải Nobel Y sinh 2024 Victor Ambros (trái) và Gary Ruvkun (Ảnh: Nobel Prize).

Trong quá trình nghiên cứu, Victor Ambros và Gary Ruvkun tiếp tục phát hiện microRNA, một loại phân tử RNA (axit nucleic thiết yếu cho hầu hết các chức năng sinh học) nhỏ mới, cần thiết cho việc điều hòa gene. Khám phá này đã giúp tiết lộ rằng bộ gene người mã hóa cho hơn 1.000 microRNA.

Các nghiên cứu di truyền cho thấy rằng tế bào và mô sẽ không phát triển bình thường nếu thiếu microRNA. Việc điều hòa bất thường microRNA - có khả năng góp phần vào sự phát triển ung thư và các đột biến ở gene mã hóa RNA siêu nhỏ - đã được phát hiện ở người, dẫn đến các vấn đề như mất thính lực bẩm sinh, rối loạn mắt và xương.

Ông Victor Ambros (sinh năm 1953) là một nhà sinh học người Mỹ, giáo sư ở Trường Y khoa, Đại học Massachusetts. Trong khi đó, ông Gary Ruvkun là một nhà sinh học phân tử người Mỹ tại Bệnh viện Đa khoa Massachusetts và là giáo sư di truyền học tại Trường Y Harvard ở Boston .

Giải thưởng Nobel ra đời cách đây 120 năm do nhà phát minh Thụy Điển Alfred Nobel khởi xướng, trao giải cho các hạng mục Y học, Vật lý, Hóa học, Văn học và Hòa bình và giải Nobel Kinh tế mới được bổ sung sau này.

Giải Nobel Y sinh mở màn cho mùa giải năm nay. Tiếp đến là giải Nobel Vật lý (ngày 8/10), giải Nobel Hóa học (9/10), Nobel Văn học (10/10), Nobel Hòa bình (11/10), Nobel Kinh tế (14/10).

Người đoạt giải sẽ được trao chứng nhận Nobel, huân chương Nobel và tiền thưởng trị giá 11 triệu kronor Thụy Điển (khoảng 989.000 USD), vào ngày 10/12. Các nhà khoa học thường phải đợi nhiều thập kỷ để công trình của họ được Hội đồng Giám khảo Nobel công nhận.