Ngôi mộ 1.400 năm tuổi bị lãng quên ở Thung lũng Trung tâm Oaxaca được các nhà khảo cổ phát hiện

Trong một công bố ngày 23/1, Tổng thống Mexico, bà Claudia Sheinbaum Pardo, cho biết các quan chức nước này đã tìm thấy ngôi mộ sau khi tiến hành điều tra một báo cáo nặc danh liên quan đến hoạt động cướp phá tại San Pablo Huitzo, một đô thị ở Oaxaca thuộc miền nam Mexico.

Manh mối đã giúp các nhà khảo cổ khai quật được một khu mộ gần như còn nguyên vẹn, hé lộ nhiều thông tin quan trọng về văn hóa và tín ngưỡng của người Zapotec.

Theo Viện Nhân chủng học và Lịch sử Quốc gia Mexico (INAH), ngôi mộ có niên đại khoảng năm 600 sau Công nguyên, thời kỳ nền văn minh Zapotec đang phát triển rực rỡ tại khu vực Oaxaca.

Bức tượng cú khổng lồ được chạm khắc ngay cổng vào

Người Zapotec, còn được gọi là “Người mây”, đã hình thành nền văn minh từ khoảng năm 700 trước Công nguyên và tồn tại cho đến khi bị người Tây Ban Nha chinh phạt vào năm 1521. Ngày nay, vẫn có hàng trăm nghìn người nói tiếng Zapotec sinh sống tại Mexico.

Điểm nhấn ấn tượng nhất của ngôi mộ là bức tượng chim cú khổng lồ được chạm khắc tại lối vào. Con cú có đôi mắt tròn lớn, đôi cánh xòe rộng và chiếc mỏ mở ra, bên trong là khuôn mặt được vẽ của một vị chúa tể Zapotec.

Theo INAH, trong quan niệm của người Zapotec cổ đại, chim cú là biểu tượng của cái chết và quyền lực, cho thấy hình ảnh trong mỏ cú có thể là chân dung của tổ tiên hoặc nhân vật quyền quý được thờ phụng trong ngôi mộ.

Khuôn mặt của vị thần Zapotec bên trong miệng con cú.

Trong ngôi mộ gồm hai gian phòng, được ngăn cách bởi một lối đi có ngưỡng cửa chạm khắc tinh xảo. Phía trên là dầm ngang bằng đá, khắc các “tên lịch pháp”, là hệ thống đặt tên gắn liền với ngày sinh, thường dành cho các vị thần hoặc những nhân vật có địa vị cao. Hai bên cửa là hình chạm khắc một người đàn ông và một người phụ nữ, được cho là đại diện cho những tổ tiên được an táng hoặc các nhân vật mang tính bảo hộ.

Các bức tường trong phòng chôn cất vẫn còn lưu giữ những bức tranh tường đa sắc với các gam màu trắng, xanh lá, đỏ và xanh dương. Tranh mô tả một đoàn diễu hành tang lễ, trong đó các nhân vật mang theo túi đựng nhựa cây copal, một loại nhựa thường được đốt làm nhang trong các nghi lễ tôn giáo ở vùng Mesoamerica thời tiền thực dân.

Bộ trưởng Văn hóa Mexico, bà Claudia Curiel de Icaza, cho biết ngôi mộ là một phát hiện đặc biệt không chỉ bởi mức độ bảo tồn hiếm có, mà còn vì những giá trị phản ánh về xã hội Zapotec cổ đại, từ cấu trúc tổ chức, nghi lễ tang lễ cho đến thế giới quan, tất cả được thể hiện qua kiến trúc và nghệ thuật trang trí.

Những chi tiết chạm khắc tinh xảo bên trong ngôi mộ.

Hiện một nhóm chuyên gia liên ngành của INAH đang tiến hành các biện pháp bảo tồn và bảo vệ ngôi mộ này. Các nghiên cứu tiếp theo sẽ tập trung phân tích đồ gốm, hệ thống biểu tượng và một số ít hài cốt người được tìm thấy trong ngôi mộ.

Ngôi mộ Huitzo là một trong hơn một chục ngôi mộ Zapotec cổ đại được phát hiện tại Oaxaca trong thập kỷ qua. Khác với nhiều địa điểm từng bị cướp phá nghiêm trọng, di tích này vẫn giữ được giá trị nguyên vẹn.

Tổng thống Claudia Sheinbaum khẳng định đây là “nguồn tự hào của người dân Mexico” và là minh chứng sống động cho sự vĩ đại của các nền văn minh bản địa trên lãnh thổ quốc gia này.