Một mô hình nông nghiệp có thể được người trẻ đánh giá cao vì quan tâm đến môi trường, ứng dụng công nghệ và hướng tới phát triển bền vững. Nhưng đánh giá tích cực ấy có đồng nghĩa họ tin mô hình sẽ mang lại hiệu quả kinh tế? Câu hỏi này xuất hiện trong nghiên cứu do Nguyễn Thị Tiền Giang, sinh viên khóa K17 Trường Đại học FPT tại Cần Thơ, thực hiện cùng TS. Nguyễn Trọng Luân.

Tháng 4/2026, công trình của hai tác giả về nhận thức của sinh viên đối với mô hình “nông nghiệp hạnh phúc” được công bố trong kỷ yếu Hội nghị quốc tế lần thứ tám về Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp và Phát triển bền vững. Nguyễn Thị Tiền Giang đứng tên đầu và là tác giả liên hệ của bài nghiên cứu dài 20 trang. Đây là một dấu mốc trong quá trình cô tham gia các nghiên cứu về hành vi, công nghệ và lựa chọn của người trẻ khi còn học đại học.

Sinh viên Nguyễn Thị Tiền Giang trình bày nghiên cứu về hành vi học trực tuyến tại hội nghị IC4E 2025. Nguồn: Trường Đại học FPT.

Khi sự ủng hộ chưa đi cùng niềm tin về hiệu quả kinh tế

Nghiên cứu được thực hiện bằng cách kết hợp khảo sát và phỏng vấn sâu, thu thập ý kiến của 301 sinh viên. Trong số này, 92% học tại Trường Đại học FPT và 8% đến từ những cơ sở đào tạo khác. Nhóm tác giả sử dụng phần mềm SPSS để xử lý dữ liệu, tập trung tìm hiểu cách người học nhìn nhận những thành phần của mô hình nông nghiệp được nghiên cứu, cũng như tiềm năng của mô hình trong đời sống.

Kết quả ghi nhận phần lớn người tham gia đồng tình với các yếu tố mà nghiên cứu đặt ra cho “nông nghiệp hạnh phúc”. Công nghệ được đánh giá là một thành phần quan trọng, trong khi nhiều người học xem phát triển bền vững là định hướng tương lai của mô hình. Tuy nhiên, khi chuyển sang khả năng tạo ra giá trị kinh tế, nhận thức của sinh viên vẫn có những điểm chưa chắc chắn.

Sự khác biệt ấy đáng chú ý ở góc độ nghiên cứu hành vi. Một người có thể ủng hộ ý tưởng sản xuất nông nghiệp chú trọng môi trường và chất lượng sống, nhưng chưa đủ thông tin để đánh giá chi phí đầu tư, khả năng tiêu thụ hoặc triển vọng sinh lời. Công trình của Tiền Giang và cộng sự ghi nhận nhận thức của nhóm sinh viên được khảo sát, chứ không đo lường trực tiếp hoạt động kinh doanh của các trang trại hay hiệu quả tài chính của một mô hình canh tác cụ thể.

Vì vậy, kết quả cần được đọc trong đúng phạm vi. Với tỷ lệ người tham gia tập trung chủ yếu tại một trường đại học, khảo sát không đại diện cho toàn bộ thanh niên Việt Nam, càng không thể thay thế ý kiến của nông dân, doanh nghiệp nông nghiệp hoặc người tiêu dùng ở các địa phương khác nhau. Bản công bố cũng xác định vẫn cần nghiên cứu thêm để làm rõ khả năng áp dụng và lợi ích thực tế của mô hình.

Đối với một chủ đề còn chưa quen thuộc, cách đặt câu hỏi về cả kỳ vọng lẫn sự chưa chắc chắn giúp nghiên cứu không dừng ở việc thống kê thái độ đồng tình. Người làm nghiên cứu phải phân biệt điều người được hỏi mong muốn với điều họ đã trải nghiệm hoặc có đủ dữ liệu để đánh giá. Khoảng cách giữa nhận thức tích cực và bằng chứng về tính khả thi cũng là vấn đề thường gặp khi một ý tưởng phát triển bền vững được giới thiệu tới cộng đồng.

Từ hành vi học trực tuyến đến những lựa chọn phát triển bền vững

Sinh viên Nguyễn Thị Tiền Giang cùng TS. Nguyễn Trọng Luân tại một hội nghị khoa học. Nguồn: Trường Đại học FPT.

Trước khi tham gia công trình về nông nghiệp, Nguyễn Thị Tiền Giang đã nghiên cứu cách sinh viên quyết định sử dụng nền tảng học trực tuyến Coursera. Trong bài báo trình bày tại hội nghị IC4E 2025, cô cũng đứng tên đầu và là tác giả liên hệ của nhóm bốn người, cùng TS. Nguyễn Trọng Luân, Vũ Minh Uyên và Lưu Tâm Trần.

Công trình sử dụng 202 phiếu khảo sát hợp lệ và 20 cuộc phỏng vấn sâu, với dữ liệu được thu thập vào tháng 12/2024 tại Trường Đại học FPT cơ sở Cần Thơ. Nhóm tác giả vận dụng lý thuyết hành vi có kế hoạch để xem xét mối liên hệ giữa thái độ đối với học trực tuyến, ảnh hưởng từ những người xung quanh, khả năng tự kiểm soát việc học và ý định sử dụng nền tảng.

Trong mô hình phân tích, thái độ đối với việc tự học có hệ số hồi quy lớn hơn hai yếu tố còn lại khi xem xét ý định sử dụng Coursera. Đây là kết quả trên mẫu sinh viên của nghiên cứu, không phải bằng chứng rằng thái độ có vai trò mạnh nhất với mọi người học hoặc trong mọi môi trường giáo dục. Bài báo cũng xác định những hạn chế do cỡ mẫu và phạm vi khảo sát, cùng việc dựa vào câu trả lời chủ quan của người tham gia.

Hai công trình nghiên cứu những lĩnh vực khác nhau, nhưng đều đặt câu hỏi về cách người trẻ hình thành nhận thức và đưa ra lựa chọn. Ở nghiên cứu học trực tuyến, đó là điều khiến sinh viên muốn sử dụng một nền tảng đào tạo. Với “nông nghiệp hạnh phúc”, nhóm tác giả chuyển sang tìm hiểu sự đón nhận của sinh viên đối với một mô hình phát triển còn mới. Công việc đòi hỏi lựa chọn đối tượng khảo sát, tổ chức thu thập dữ liệu và xác định giới hạn của những kết luận có thể rút ra.

Nguyễn Thị Tiền Giang (giữa) cùng các thành viên tại buổi bảo vệ đồ án tốt nghiệp. Nguồn: Trường Đại học FPT.

Trong quá trình học tại Trường Đại học FPT, Tiền Giang được TS. Nguyễn Trọng Luân hướng dẫn tiếp cận nghiên cứu khoa học. Cô cũng tham gia những công trình về giáo dục khởi nghiệp, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và hành vi người tiêu dùng. Năm 2025, Tiền Giang trình bày nghiên cứu tại các hội nghị quốc tế ở Nhật Bản và Thái Lan, trong đó có những báo cáo được trao giải trình bày xuất sắc. Các công trình này có nhiều đồng tác giả, vì thế kết quả nghiên cứu cần được ghi nhận là đóng góp của cả nhóm, không chỉ của riêng người trình bày.

Ở công trình “nông nghiệp hạnh phúc” năm 2026, vị trí tác giả đầu và tác giả liên hệ xác nhận vai trò học thuật được ghi nhận công khai của Tiền Giang, nhưng chưa đủ để tách chính xác phần việc của cô trong thiết kế bảng hỏi, phỏng vấn hoặc phân tích dữ liệu. Điều có thể xác lập là cô tiếp tục tham gia nghiên cứu và có công bố khoa học mới trong thời gian học đại học.

Nghiên cứu về “nông nghiệp hạnh phúc” chưa đưa ra một giải pháp canh tác đã được kiểm nghiệm hay mô hình kinh doanh có thể áp dụng ngay. Công trình bổ sung dữ liệu về cách một nhóm sinh viên tiếp nhận ý tưởng này, nhất là sự đồng tình với định hướng công nghệ và phát triển bền vững trong khi còn phân vân trước hiệu quả kinh tế. Với Nguyễn Thị Tiền Giang, đây là một chặng nghiên cứu khác về hành vi con người, nơi việc đặt đúng câu hỏi và giới hạn đúng kết luận quan trọng không kém kết quả thu được.