Trong báo cáo kết quả của cuộc Tổng điều tra dân số và nhà ở lần thứ 5 ở Việt Nam, cả nước có 9,1% phụ nữ trong độ tuổi từ 20-24 kết hôn lần đầu trước 18 tuổi.

Tổng tỷ suất sinh (TFR) là 2,09 con/phụ nữ, dưới mức sinh thay thế.

TFR của khu vực thành thị là 1,83 con/phụ nữ; khu vực nông thôn là 2,26 con/phụ nữ. Phụ nữ có trình độ đại học có mức sinh thấp nhất (1,85 con/phụ nữ), thấp hơn khá nhiều so với phụ nữ chưa bao giờ đi học (2,59 con/phụ nữ).

Đặc biệt TP. HCM là địa phương có mức sinh thấp nhất cả nước (1,39 con/phụ nữ), Hà Tĩnh là tỉnh có mức sinh cao nhất (2,83 con/phụ nữ). 

Con số cho thấy Việt Nam vẫn duy trì mức sinh ổn định trong hơn một thập kỷ qua, xu hướng sinh hai con ở Việt Nam là phổ biến.

Tỷ suất sinh ở TPHCM là 1,39 con/ phụ nữ

Tuy nhiên, thực tế là gần 60 năm qua, tổng tỷ suất sinh (số con trung bình của một phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ) của Việt Nam liên tục giảm từ 6,39 con (năm 1960) xuống còn 2,09 con năm 2006 (các nhà khoa học tính toán số con đủ thay thế cho người mẹ trong suốt cuộc đời họ là 2,1 con) và bây giờ là 2,09. 

Nếu tổng tỷ suất sinh giảm còn khoảng 1,35 con/phụ nữ, đến năm 2050 quy mô dân số nước ta sẽ vào khoảng 95-100 triệu người. Điều này dẫn đến suy giảm, thiếu nguồn lao động, giai đoạn cơ cấu dân số vàng ngắn lại, già hóa dân số diễn ra nhanh.

Kinh nghiệm các nước cho thấy khi TFR rơi xuống khoảng 1,3 - 1,4 con sẽ không có cách gì nâng lên được. Trên thế giới cũng chưa có nước nào thành công trong việc nâng mức sinh lên một khi đã "rơi" xuống quá thấp.

Trong khi đó, Phó Tổng cục Dân số, bà Nguyễn Thị Ngọc Lan cho biết, từ năm 2011 Việt Nam đã bước vào giai đoạn già hóa dân với 7% người hơn 65 tuổi. Đến năm 2019, số người cao tuổi chiếm 8,3 dân số. Như vậy Việt Nam trở thành nước có tốc độ già hóa trong hàng nhanh nhất thế giới. 

Tỷ lệ dân số từ 15 tuổi trở lên đã từng kết hôn là 77,5%. Có vợ/có chồng là tình trạng hôn nhân phổ biến với 69,2% dân số từ 15 tuổi trở lên đang có vợ/chồng.

Tuổi kết hôn trung bình lần đầu là 25,2 tuổi, tăng 0,7 tuổi so với năm 2009, trong đó nam giới kết hôn muộn hơn nữ giới 4,1 năm (tương ứng là 27,2 tuổi và 23,1 tuổi).

TH