PGS.TS Nguyễn Thị Hiệp (Giữ ảnh), Trưởng khoa Kỹ thuật Y sinh, Trường Đại học Quốc tế (Đại học Quốc gia TP.HCM). Ảnh: ITN

Một câu hỏi giản dị nhưng cấp thiết làm thế nào để người bị thương có thể được cầm máu ngay khi chưa kịp tiếp cận cơ sở y tế đã trở thành điểm khởi đầu cho hành trình nghiên cứu của PGS.TS Nguyễn Thị Hiệp, Trưởng khoa Kỹ thuật Y sinh, Trường Đại học Quốc tế (Đại học Quốc gia TP.HCM).

Từ nhu cầu thực tiễn ấy, bà cùng cộng sự đã phát triển loại keo sinh học có khả năng tạo lớp màng bảo vệ vết thương, giúp cầm máu, kháng khuẩn và hỗ trợ quá trình lành thương. Sản phẩm được thiết kế để có thể sử dụng nhanh chóng trên nhiều dạng vết thương khác nhau, đồng thời hạn chế nguy cơ nhiễm trùng một trong những thách thức lớn trong sơ cứu ban đầu.

Công trình này không chỉ mang ý nghĩa khoa học mà còn có giá trị xã hội rõ nét, giúp bà được vinh danh tại giải thưởng L’Oréal – UNESCO năm 2018, đồng thời góp mặt trong danh sách 15 nhà khoa học nữ trẻ tài năng trên thế giới.

Sinh năm 1981, PGS.TS Nguyễn Thị Hiệp được xem là một trong những nhà nghiên cứu tiên phong trong lĩnh vực y học tái tạo tại Việt Nam. Năm 2019, bà được Tạp chí ASEAN Scientist bình chọn vào top 100 nhà khoa học hàng đầu châu Á một dấu mốc quan trọng trong sự nghiệp.

Đến nay, bà đã công bố hơn 170 công trình khoa học, trong đó có gần 80 bài báo trên các tạp chí quốc tế uy tín, hơn 70 báo cáo tại hội nghị quốc tế và sở hữu 4 bằng sáng chế. Hướng nghiên cứu của bà trải rộng từ vật liệu sinh học, băng gạc y tế, xương nhân tạo đến thiết bị y sinh và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chẩn đoán.

Không dừng lại ở công bố học thuật, các nghiên cứu của bà luôn hướng tới khả năng ứng dụng và chuyển giao. Nhiều sản phẩm đã và đang được phát triển như băng gạc thế hệ mới, dung dịch kháng khuẩn từ thiên nhiên, vật liệu collagen trong thẩm mỹ hay thiết bị hỗ trợ chẩn đoán sớm bệnh.

Dưới sự dẫn dắt của bà, Khoa Kỹ thuật Y sinh hiện quy tụ gần 30 nhà khoa học, triển khai nhiều dự án liên ngành từ y học tái tạo đến xử lý hình ảnh và trí tuệ nhân tạo. Đây được đánh giá là một trong những nhóm nghiên cứu mạnh của Đại học Quốc gia TP.HCM, có đóng góp đáng kể cả về công bố khoa học lẫn giá trị thực tiễn.

Ít ai biết, phía sau những thành tựu đó là một quyết định mang tính bước ngoặt. Năm 2012, sau khi hoàn thành chương trình tiến sĩ về y học tái tạo tại Hàn Quốc, PGS.TS Nguyễn Thị Hiệp đứng trước hai lựa chọn: ở lại với mức thu nhập khoảng 3.000 USD/tháng cùng điều kiện nghiên cứu thuận lợi, hoặc trở về Việt Nam nơi lĩnh vực kỹ thuật y sinh khi đó còn rất mới mẻ.

PGS.TS Nguyễn Thị Hiệp. Ảnh: ITN

Quyết định trở về được củng cố sau khi bà tìm hiểu và gặp gỡ GS Võ Văn Tới người đặt nền móng cho ngành kỹ thuật y sinh tại Trường Đại học Quốc tế. Tuy nhiên, thực tế ban đầu không hề dễ dàng. Bộ môn khi ấy chỉ có một phòng thí nghiệm nhỏ với trang thiết bị cơ bản, thiếu hụt nghiêm trọng các điều kiện nghiên cứu hiện đại.

Trong bối cảnh đó, bà cùng sinh viên phải đi mượn phòng thí nghiệm, xoay xở kinh phí, thậm chí vay tiền để đầu tư thiết bị phục vụ nghiên cứu. Những nỗ lực bền bỉ này dần được đền đáp khi Đại học Quốc gia TP.HCM quyết định đầu tư 30 tỷ đồng cho khoa, trong đó 12 tỷ đồng dành cho lĩnh vực y học tái tạo tạo cú hích quan trọng cho sự phát triển.

Từ xuất phát điểm gần như “tay trắng”, PGS.TS Nguyễn Thị Hiệp từng bước khẳng định vị thế bằng các công trình có giá trị và liên tiếp nhận được các giải thưởng khoa học uy tín trong nước và quốc tế.

“Nhiều người cho rằng nghiên cứu khoa học là xa xỉ đối với một quốc gia đang phát triển. Nhưng theo tôi, nâng cao sức khỏe và chất lượng sống chính là nhu cầu thiết yếu của con người”, bà chia sẻ.

Hành trình của PGS.TS Nguyễn Thị Hiệp không chỉ là câu chuyện về một nhà khoa học nữ thành công, mà còn cho thấy vai trò của khoa học ứng dụng trong việc giải quyết những vấn đề rất gần gũi với đời sống từ một vết thương nhỏ đến bài toán lớn về chăm sóc sức khỏe cộng đồng.