Nhớ con mai có tiết học gì, trong tủ còn thiếu món gì, ai sắp đến ngày sinh nhật, bố mẹ cần khám lúc nào... Những việc nhỏ thường không có tên nhưng lại chiếm rất nhiều sự chú ý của phụ nữ. Nhận ra và chia sẻ những “việc vô hình” ấy có thể giúp gia đình vận hành nhẹ nhàng hơn.

Một buổi tối, người chồng hỏi: “Mai con có học thêm không?”. Người vợ trả lời ngay: “Có, 6 giờ rưỡi. Nhớ mang theo bộ quần áo thể dục vì cô dặn tuần này học ngoài trời”. Câu trả lời đến nhanh vì có người đã nhớ điều đó từ trước.

Trong một gia đình, có rất nhiều việc không được viết vào danh sách nhưng vẫn cần ai đó ghi nhớ: con sắp hết sữa, ông bà có lịch khám, hóa đơn nào đến hạn, cuối tuần cần mua gì, hôm nay ai đón con, ngày mai trường có hoạt động gì...Những việc ấy nhỏ đến mức đôi khi chính người làm cũng không nghĩ mình đang “làm việc”. Nhưng cộng lại, chúng tạo thành một phần đáng kể của công việc chăm sóc gia đình.

Theo Cơ quan Liên Hợp Quốc về Bình đẳng giới và Trao quyền cho Phụ nữ (UN Women), phụ nữ trên toàn cầu dành thời gian cho công việc chăm sóc và việc nhà không được trả công nhiều hơn nam giới khoảng 2,5 lần. Tổ chức này nhấn mạnh đây không phải trách nhiệm riêng của phụ nữ mà là công việc cần được chia sẻ trong gia đình và xã hội.

Không chỉ làm, phụ nữ còn phải nhớ rất nhiều

Điều khiến một số công việc gia đình trở nên mệt mỏi không chỉ nằm ở việc phải làm, mà còn ở việc phải nhớ việc gì cần làm tiếp theo. Nấu bữa tối là một việc. Nhưng trước đó có thể là nhớ trong nhà còn gì, nghĩ món nào phù hợp, kiểm tra ai không ăn được món gì, rồi lên danh sách cần mua. Đưa con đến trường cũng là một việc. Nhưng để không quên, có người phải nhớ giờ học, lịch nghỉ, đồ dùng cần mang theo và cả những thay đổi mà giáo viên thông báo trong nhóm lớp. Những phần việc phía sau ấy thường khó nhìn thấy. Chúng không tạo ra một sản phẩm cụ thể và cũng hiếm khi được tính thành một đầu việc riêng.

Trong nghiên cứu về lao động chăm sóc không được trả công tại Việt Nam, Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) ghi nhận phụ nữ dành nhiều thời gian hơn nam giới cho công việc chăm sóc không được trả công; một trong những nguyên nhân khiến lao động nữ chịu nhiều áp lực là trách nhiệm chăm sóc gia đình. Vì thế, khi một người phụ nữ nói “Em mệt vì phải nhớ quá nhiều thứ”, điều đó không nhất thiết có nghĩa cô ấy đang phàn nàn về một việc cụ thể. Có thể cô ấy đang nói về cả một chuỗi công việc phía sau những điều tưởng như rất nhỏ.

Chia việc không chỉ là “anh làm, em làm”

Trong nhiều gia đình, việc chia sẻ thường bắt đầu bằng những câu như “Anh rửa bát, em nấu cơm” hoặc “Em đón con, anh đi chợ”. Cách này tốt hơn việc một người làm tất cả, nhưng đôi khi vẫn chưa giải quyết được phần việc khó nhìn thấy: ai là người nhớ rằng cuối tuần cần mua đồ dùng học tập cho con? Ai biết tháng này cần đóng khoản nào? Ai theo dõi lịch tiêm chủng, lịch khám của bố mẹ?. Nếu một người vẫn phải nhắc người còn lại từng việc, phần “quản lý” công việc gia đình vẫn nằm trong tay người nhắc.

Chia sẻ trách nhiệm vì thế không chỉ là chia số việc, mà còn là chia cả quyền chủ động. Người nhận một phần trách nhiệm cần biết mình phải làm gì, khi nào cần làm và tự theo dõi việc đó thay vì chờ người khác nhắc. Điều này cũng giúp trẻ học được một điều quan trọng: việc nhà không phải “giúp mẹ”. Đó là những công việc cần thiết để mọi thành viên cùng duy trì cuộc sống gia đình.

UN Women nhấn mạnh việc chăm sóc và công việc gia đình không nên được mặc định là “việc của phụ nữ”, mà cần được nhìn nhận như một trách nhiệm chung.

Khi các thành viên cùng chủ động đảm nhận việc nhà, trách nhiệm chăm sóc gia đình không còn dồn lên một người. Nguồn ảnh: Pexels.

 Một gia đình nhẹ đi khi không ai phải làm “người nhớ việc”

Có thể bắt đầu từ những điều rất đơn giản. Thay vì một người giữ toàn bộ lịch sinh hoạt trong đầu, gia đình có thể dùng lịch chung. Thay vì chờ một người phát hiện đồ dùng sắp hết, mỗi thành viên có thể chủ động kiểm tra phần việc của mình. Với những khoản chi tiêu hoặc lịch trình quan trọng, mọi người cùng nắm thông tin thay vì chỉ một người biết. Với trẻ lớn, cha mẹ cũng có thể giao những trách nhiệm phù hợp với độ tuổi và để con tự theo dõi. Khi con quên, thay vì lập tức làm thay, người lớn có thể nhắc con kiểm tra lại danh sách việc của mình.

Mục tiêu không phải biến gia đình thành một “công ty nhỏ” với bảng phân công cứng nhắc. Một gia đình vẫn cần sự linh hoạt, quan tâm và hỗ trợ nhau. Điều quan trọng là sự quan tâm ấy không nên trở thành lý do để một người mặc nhiên phải nhớ và lo mọi thứ. Một người phụ nữ có thể vẫn thích nấu ăn, chăm sóc con, chuẩn bị những điều nhỏ cho gia đình. Nhưng sự tự nguyện sẽ khác với cảm giác “nếu mình không làm thì chẳng ai làm”.

Chia sẻ trách nhiệm trong gia đình giúp mỗi thành viên có thêm thời gian nghỉ ngơi và chủ động với cuộc sống của mình. Nguồn ảnh: Pexels.

 Những việc gia đình thường được gọi là “việc nhỏ” bởi chúng diễn ra mỗi ngày và ít khi được nhìn thấy. Nhưng chính những việc nhỏ ấy giúp một gia đình vận hành. Vì vậy, thay vì hỏi người phụ nữ “Hôm nay em đã làm được những gì?”, đôi khi câu hỏi đáng giá hơn là: “Những điều gì đang được em âm thầm nhớ và lo thay cho cả nhà?”. Khi câu hỏi ấy được đặt ra, việc chia sẻ trong gia đình có thể bắt đầu từ một điều rất giản dị: không để một người trở thành người duy nhất phải nhớ mọi thứ.