Ở chị, khoa học không tách rời người bệnh. Mỗi công trình nghiên cứu đều bắt đầu từ một trăn trở rất cụ thể: làm thế nào để cứu thêm một trái tim, giảm thêm một biến chứng, giúp người bệnh sống khỏe và sống lâu hơn.

PGS.TS Trương Thanh Hương – nhà khoa học, thầy thuốc tận tâm với hơn 35 năm cống hiến cho chuyên ngành tim mạch Việt Nam.

Đi đến tận cùng tri thức để trở về với người bệnh

Tốt nghiệp Đại học Y Hà Nội năm 1984, bác sĩ trẻ Trương Thanh Hương sớm chọn chuyên ngành tim mạch, một lĩnh vực khi ấy còn nhiều thiếu thốn về kỹ thuật và phương tiện. Là bác sĩ nội trú tim mạch đầu tiên của Việt Nam, chị bước vào nghề với áp lực lớn. “Tôi luôn tự nhắc mình rằng đã chọn tim mạch thì phải đi đến tận cùng. Người bệnh không cho phép mình hời hợt,” chị từng chia sẻ.

Con đường học tập của chị nối dài qua nhiều trung tâm y khoa uy tín: Đại học Paris VI và Bệnh viện Saint Antoine, Bệnh viện Robert Debré, Boston Medical Center, Đại học Sydney, Đại học Hong Kong, Trung tâm Y tế Quốc gia Tokyo. Mỗi chặng đào tạo mở ra một cánh cửa mới, từ siêu âm Doppler tim, tim bẩm sinh đến rối loạn lipid máu và tim mạch chuyển hóa.

Năm 2004, bảo vệ thành công luận án tiến sĩ tim mạch, chị không dừng lại ở nghiên cứu lý thuyết. Chị tiếp tục đi thực tập, cập nhật kỹ thuật mới, học cách tổ chức hệ thống chăm sóc bệnh tim mạch theo chuẩn quốc tế. “Học để làm được, chứ không phải học để có thêm một tấm bằng,” chị nói giản dị.

Gần 100 bài báo khoa học trong nước và quốc tế, hàng chục đầu sách chuyên ngành là kết quả của quá trình lao động nghiêm túc ấy. Các công trình của chị tập trung vào rối loạn mỡ máu di truyền, xơ vữa động mạch, tim bẩm sinh và bệnh tim mạch chuyển hóa. Nhiều nghiên cứu được đánh giá có giá trị thực tiễn cao, góp phần chuẩn hóa quy trình chẩn đoán và điều trị tại Việt Nam.

Trong lĩnh vực tăng cholesterol máu gia đình di truyền, chị là Nghiên cứu viên trưởng quốc gia Việt Nam của chương trình quản lý quốc tế FHSC-EAS thuộc Hội Xơ vữa Động mạch châu Âu. Công việc không chỉ dừng ở nghiên cứu mà còn xây dựng mạng lưới sàng lọc, phát hiện sớm người bệnh trong cộng đồng. “Có những người trẻ tuổi tưởng mình khỏe mạnh, đến khi phát hiện bệnh thì đã muộn. Nếu chúng ta chủ động sàng lọc, nhiều biến cố tim mạch có thể phòng tránh,” chị chia sẻ.

PGS.TS Trương Thanh Hương tại lễ trao Giải thưởng Kovalevskaia – sự ghi nhận cho những đóng góp bền bỉ trong nghiên cứu và chăm sóc sức khỏe tim mạch cộng đồng.

Những nỗ lực ấy được ghi nhận bằng nhiều giải thưởng và danh hiệu: Giải thưởng Kovalevskaia, Giải thưởng Đặng Văn Ngữ, Huân chương Lao động hạng III, danh hiệu Nhà giáo Ưu tú. Nhưng khi được hỏi về vinh dự cá nhân, chị chỉ nói: “Giải thưởng là động lực để mình tiếp tục làm tốt hơn. Điều quan trọng nhất vẫn là người bệnh được hưởng lợi từ khoa học.”

Trái tim nhân hậu của người thầy thuốc

Nếu chỉ nhìn vào bảng thành tích, dễ nghĩ PGS.TS Trương Thanh Hương là người của phòng họp và hội nghị. Nhưng phần lớn thời gian của chị vẫn ở bên giường bệnh và giảng đường.

Tại Viện Tim mạch Bệnh viện Bạch Mai, chị từng đảm nhiệm nhiều vị trí từ bác sĩ điều trị, phó trưởng phòng điện tâm đồ, trưởng phòng tim mạch nhi – tim bẩm sinh đến giảng viên cao cấp Bộ môn Tim mạch. Ở mỗi vị trí, chị đều đặt tiêu chuẩn chuyên môn lên hàng đầu. “Một sai sót nhỏ trong tim mạch có thể phải trả giá rất đắt. Vì vậy, mình phải làm việc với tinh thần trách nhiệm cao nhất,” chị nói.

Đồng nghiệp nhớ về chị như một người nghiêm khắc nhưng công bằng. Sinh viên và bác sĩ trẻ gọi chị là người thầy tận tâm. Trong các buổi giảng, chị thường nhắc: “Đừng chỉ nhìn vào kết quả xét nghiệm. Hãy nhìn vào con người đang ngồi trước mặt mình.” Với chị, kỹ thuật hiện đại chỉ thực sự có ý nghĩa khi gắn với sự thấu cảm.

Có những bệnh nhân nghèo, điều kiện kinh tế khó khăn, chị tìm cách tư vấn để họ được tiếp cận chương trình hỗ trợ hoặc điều trị phù hợp. Có những ca bệnh phức tạp, chị cùng đồng nghiệp trao đổi kỹ lưỡng để tìm phương án tối ưu. “Bác sĩ không chỉ điều trị bằng thuốc mà còn bằng niềm tin,” chị tâm sự.

Trong lĩnh vực tim bẩm sinh và bệnh tim mạch di truyền, chị đặc biệt quan tâm đến trẻ em. Mỗi ca bệnh là một câu chuyện dài của gia đình. “Nhìn một em bé sau mổ tim khỏe mạnh, được đi học như bao bạn khác, mình thấy mọi vất vả đều xứng đáng,” chị chia sẻ.

Năm 2021, khi nhận Giải thưởng Kovalevskaia dành cho nhà khoa học nữ xuất sắc, chị nói trong lễ trao giải: “Tôi may mắn được làm công việc mình yêu thích và được đồng hành cùng nhiều đồng nghiệp tâm huyết. Thành công này là của tập thể.” Cách chị nói về mình luôn khiêm nhường, như thể những nỗ lực suốt ba thập kỷ chỉ là điều tự nhiên phải làm.

Với PGS.TS Trương Thanh Hương, mỗi quyết định chuyên môn đều bắt đầu từ sự thấu cảm và trách nhiệm với người bệnh.

Từ tháng 11/2024, trên cương vị Giám đốc Trung tâm Tim mạch Bệnh viện Đại học Phenikaa, chị tiếp tục đặt mục tiêu xây dựng một mô hình chăm sóc tim mạch hiện đại, kết hợp điều trị, nghiên cứu và đào tạo. Chị mong muốn người bệnh được tiếp cận kỹ thuật tiên tiến ngay trong nước, giảm gánh nặng chi phí và tâm lý. “Tôi tin rằng bác sĩ Việt Nam hoàn toàn có thể làm chủ công nghệ nếu được đào tạo bài bản và làm việc trong môi trường chuyên nghiệp,” chị khẳng định.

Ở tuổi nghề mà nhiều người có thể nghĩ đến nghỉ ngơi, PGS.TS Trương Thanh Hương vẫn giữ lịch làm việc dày đặc. Nhưng trong câu chuyện riêng, chị nói rất nhẹ: “Làm y khoa là một hành trình dài. Mỗi ngày còn được đứng trong bệnh viện, được giảng bài cho sinh viên, tôi đều thấy mình có ích.”

Hành trình ấy không chỉ là hành trình của tri thức mà còn của lòng nhân ái. Từ những công trình nghiên cứu rối loạn mỡ máu di truyền đến những ca tim bẩm sinh phức tạp, từ lớp học đại học đến hội nghị quốc tế, chị luôn mang theo một niềm tin giản dị: khoa học phải phục vụ con người.

Điều khiến PGS.TS Trương Thanh Hương được đồng nghiệp, sinh viên và bệnh nhân trân trọng không chỉ nằm ở những danh hiệu hay con số công trình khoa học. Đó là sự tận tâm trong từng quyết định chuyên môn, là ánh mắt kiên định trước những ca bệnh khó, là sự dịu dàng khi nói với người nhà bệnh nhân.

Trong nhịp sống gấp gáp của y học hiện đại, chị vẫn giữ cho mình một nguyên tắc rõ ràng: “Trái tim của người thầy thuốc phải luôn đập cùng nhịp với trái tim người bệnh.” Chính nhịp đập ấy đã nâng đỡ không biết bao nhiêu trái tim lỗi nhịp suốt hơn ba mươi lăm năm qua.