Có người bước vào thể thao để chiến thắng với thành tích cao. Có người chọn thể thao như một nghề. Còn với Tiến sĩ Phan Danh Na, thể thao lại là điểm khởi đầu cho cả một hành trình trưởng thành.

Từ cô bé người Hoa lớn lên trong một gia đình lao động ở Sài Gòn, cô gái từng dành gần như toàn bộ tuổi trẻ cho việc học và tập võ đã trở thành tiến sĩ, giảng viên đại học, đồng thời điều hành doanh nghiệp sản xuất dụng cụ thể thao và một khu du lịch thể thao. Điều khiến chị tự hào nhất không phải những danh hiệu từng đạt được, mà là việc chưa bao giờ ngừng học để bước tiếp.

Tiến sĩ Phan Danh Na trong thời gian học tập về du lịch thể thao tại Châu Âu

"Tôi may mắn vì gặp được những người thầy dẫn đường"

- Nhìn lại hành trình của mình, từ một cô gái lớn lên trong gia đình lao động, trở thành vận động viên rồi tiến sĩ và giảng viên đại học, đâu là bước ngoặt khiến chị tin mình có thể đi xa hơn hoàn cảnh ban đầu?

Tiến sĩ Phan Danh Na: Bố mẹ tôi là người gốc Hoa ở Sài Gòn. Bố có một xưởng tiện nhỏ, còn mẹ ở nhà chăm sóc gia đình và trực tiếp đưa đón tôi đi học. Từ nhỏ tôi học cùng lúc tiếng Hoa và tiếng Việt, sau đó học thêm tiếng Anh. Có lẽ chính sự nghiêm khắc của mẹ đã giúp tôi hình thành thói quen ham học.

Năm lớp 4, tôi xin mẹ cho đi học Taekwondo vì quá thích nhìn các anh chị tập luyện. Sau đó tôi được thầy Lê Ngọc Trung phát hiện năng khiếu và dìu dắt. Những năm cấp hai, tôi đã có huy chương ở các giải trẻ của TP.HCM rồi giải toàn quốc với thành tích huy chương bạc hạng cân trên 72 kg

Bước ngoặt đầu tiên đến vào cuối lớp 8 khi tôi bị thi lại môn tiếng Anh vì quá mê tập luyện. Chính việc học trong lớp có nhiều học sinh cá biệt lại giúp tôi gặp một cô giáo chủ nhiệm tuyệt vời. Cô truyền cho chúng tôi niềm tin rằng chỉ cần cố gắng thì ai cũng có thể tiến bộ. Từ đó, tôi tự nhủ sẽ không bao giờ để mình yếu tiếng Anh nữa.

Hướng dẫn sinh viên Ngành Kinh tế thể thao trải nghiệm thực tế về mô hình quản lý CLB Thể thao chuyên nghiệp

Bước ngoặt lớn tiếp theo là khi tôi chuyển sang tập Pencak Silat với thầy Nguyễn Văn Bắc. Chính thầy giúp tôi nhận ra tri thức mới là nền tảng để chinh phục những mục tiêu lớn hơn. Tôi bắt đầu tự tìm đọc sách, vừa học đại học vừa thi đấu và sau đó tiếp tục con đường học cao hơn ở nước ngoài.

Chị từng nói tuổi trẻ của mình gần như chỉ có học và tập, "không biết hoàng hôn là gì". Nếu được lựa chọn lại, chị có thay đổi điều gì không?

Tôi nghĩ mình vẫn sẽ chọn con đường ấy. Suốt thời niên thiếu, ngoài thời gian ở nhà thì tôi chỉ có đi học và tập võ. Có những lần gãy xương vẫn cố thi đấu, có những đêm gần như thức trắng vì đau sau tập luyện rồi sáng hôm sau vẫn đến trường. Tôi từng chấn thương rất nặng ở vai, vừa hồi phục đã nóng lòng tập lại và bị gãy đúng vị trí cũ.

Phan Danh Na cùng với Giáo sư Mark Lin tại Lễ tốt nghiệp Tiến sĩ

Nhưng tôi chưa bao giờ xem đó là sự khắc nghiệt. Khi mình có mục tiêu đủ lớn thì mọi nỗ lực đều trở nên xứng đáng. Nếu được sống lại quãng thời gian ấy, có lẽ tôi chỉ mong mình bớt hiếu thắng hơn, biết mình biết người ta hơn để có thể đi xa hơn nữa. Điều quý giá nhất thể thao mang lại cho tôi là sự kiên trì, biết đặt mục tiêu và không bao giờ bỏ cuộc. Đó cũng là kim chỉ nam cho mọi lựa chọn sau này của tôi, từ giảng dạy, nghiên cứu cho đến kinh doanh.

Trong hành trình ấy, người mẹ và người thầy đều có ảnh hưởng rất lớn. Theo chị, một người phụ nữ trưởng thành cần điều gì hơn: sự hy sinh của gia đình hay sự dẫn dắt của một người thầy?

 Tôi nghĩ mình may mắn vì có cả hai. Mẹ sinh tôi khi bà đã 48 tuổi và sau bốn người con trai. Từ ngày tôi đi học, mẹ gần như dành toàn bộ thời gian để chăm sóc con gái út. Những năm học thạc sĩ rồi tiến sĩ ở nước ngoài, mỗi lần nhớ mẹ tôi đều rơi nước mắt. Đến bây giờ, nhiều lúc muốn ôm mẹ thật chặt nhưng lại cố kìm để mẹ không thấy mình khóc.

Phan Danh Na luôn nói về sự hi sinh của mẹ dành cho chị trong những năm tháng tập luyện, thi đấu và học tập

Năm nay mẹ đã 86 tuổi nhưng vẫn rất minh mẫn, thích xem các chương trình bằng tiếng Hoa, mê bóng chuyền và luôn tò mò học hỏi. Còn thầy Nguyễn Văn Bắc giống như một người cha ,người anh thứ hai của tôi. Thầy không chỉ dạy võ mà còn dạy cách sống, luôn động viên tôi học tập để phát triển bản thân.  Nhìn lại chặng đường đã qua, tôi biết ơn sự hy sinh của gia đình, đặc biệt là mẹ, và sự dìu dắt của thầy. Nếu thiếu một trong hai, có lẽ sẽ không có Phan Danh Na của hôm nay.

Thể thao vẫn được xem là môi trường nhiều áp lực và thiên về nam giới. Chị từng phải vượt qua những định kiến nào?

 Thật ra, tôi khá may mắn vì chưa từng gặp những rào cản quá lớn. Tôi cũng chưa bao giờ nghĩ mình có thể dựa vào bất kỳ ai. Tôi luôn tin rằng thành quả phải do chính mình tạo nên.

Từ khi còn nhỏ đến bây giờ, mọi nỗ lực của tôi đều hướng đến việc hoàn thành những mục tiêu mình đã đặt ra. Có lẽ chính suy nghĩ ấy giúp tôi ít bận tâm đến định kiến mà chỉ tập trung vào việc phải làm tốt hơn mỗi ngày.

Tổ chức sự kiện cùng Sinh viên ngành Kinh tế thể thao  - Đại học Hoa Sen

"Thể thao giúp tôi tìm thấy con đường của tri thức"

- Nhiều vận động viên sau khi giải nghệ thường gặp khó khăn khi chuyển nghề, còn chị lại chọn con đường học thuật. Theo chị, điều gì còn thiếu để thể thao Việt Nam có thêm nhiều "vận động viên trí thức"?

Tiến sĩ Phan Danh Na: Trước đây, không ít huấn luyện viên muốn vận động viên tập trung hoàn toàn cho tập luyện và thi đấu nên việc học văn hóa chưa được quan tâm đúng mức. Khi giải nghệ, nhiều người gặp khó khăn vì không có nền tảng để bắt đầu một công việc mới.May mắn là ở đội tuyển Pencak Silat do thầy Nguyễn Văn Bắc phụ trách, chúng tôi luôn được yêu cầu vừa tập luyện vừa học tập nghiêm túc. Nhiều đồng đội của tôi bây giờ đã là thạc sĩ, tiến sĩ.

Hiện nay , những ngành học mới như “kinh tế thể thao” ở Đại học Hoa Sen và “quản lý thể thao” ở các đại học khác, là cơ hội cho các vận động viên có thêm lựa chọn, thay vì chỉ có một con đường trở thành huấn luyện viên hoặc giáo viên giáo dục thể chất.

Hiện tại tiến sĩ Phan Danh Na đang nghiên cứu giảng dạy tại Đại học Hoa Sen

- Việc theo học ở nước ngoài rồi phải thay đổi kế hoạch vì đại dịch COVID-19 hẳn không dễ dàng. Khoảng thời gian ấy đã dạy chị điều gì?

- Tôi từng học thạc sĩ ở Đài Loan (Trung Quốc), sau đó sang châu Âu học tiến sĩ. Nhưng Covid-19 khiến tôi phải dừng kế hoạch và quay trở lại Đài Loan để tiếp tục chương trình học. Có người đùa gọi tôi là "nữ hoàng cách ly" vì liên tục trải qua những đợt cách ly khi di chuyển giữa các quốc gia. Tuy nhiên, những khoảng thời gian ở một mình trong phòng khách sạn lại trở thành cơ hội để tôi tập trung đọc tài liệu, viết bài nghiên cứu và chuẩn bị cho hành trình học tập.

Nếu không có đại dịch, tôi hoàn thành việc học chương trình tiến sĩ sớm hơn. Vậy nhưng tới năm 2025 tôi mới nhận được văn bằng Tiến sĩ. Nói vui, tôi chỉ bị ảnh hưởng nặng về tài chính. Còn lại, tôi nghiệm ra rằng, cuộc đời rất thú vị, đúng lúc hoa sẽ nở. Trong quãng thời gian trắc trở việc học, tôi lại khởi nghiệp kinh doanh. Cũng từ hoàn cảnh này, tôi nhận ra, mình thật sự muốn gắn bó với nghề làm giảng viên, theo đuổi sự nghiệp giáo dục.

Phát biểu tại lễ khai mạc giải bóng bàn sinh viên TP.HCM

- Hiện chị vừa là giảng viên, vừa điều hành doanh nghiệp sản xuất dụng cụ thể thao và quản lý khu nghỉ dưỡng thể thao. Điều gì kết nối ba vai trò tưởng như rất khác nhau này?

- Đó chính là thể thao. Nhờ thể thao mà tôi trưởng thành, học được sự kiên trì, tính kỷ luật và tinh thần không bỏ cuộc. Tôi hiện là giảng viên ngành Kinh tế thể thao ở Đại học Hoa Sen, Phó Giám đốc công ty TNHH MTV Bóng bàn Bình Minh và quản lý khu nghỉ dưỡng thể thao NV Sport Camp.

Thể thao chính là sợi dây bền chắc, kết nối ba vai trò dường như khác nhau này. Nhờ thể thao mà tôi trưởng thành một cách mạnh mẽ, kiên định. Và tôi muốn lan truyền thông điệp này tới những người khác.

- Quan sát sinh viên ngày nay, điều gì khiến chị vừa kỳ vọng, vừa trăn trở? 

-Sinh viên bây giờ rất giỏi công nghệ, năng động và tự tin thể hiện bản thân. Nhưng nếu chỉ được chọn một điều để gửi gắm, tôi sẽ chọn lòng biết ơn. Tôi may mắn gặp được những người thầy luôn tận tâm với học trò. Giáo sư Mark Lin hướng dẫn tôi từ bậc thạc sĩ đến tiến sĩ luôn truyền động lực trong từng bài giảng. Thầy thường nhắc: “Thế giới như một cuốn sách, kẻ không đi xa chỉ mới đọc đúng một trang”.  Tôi luôn trân trọng công sức của các thầy cô và xem việc theo đuổi sự nghiệp giáo dục là một cách để tri ân những người đã dìu dắt mình.

Phan Danh Na chia sẻ kinh nghiệm về mô hình quản lý vận hành thực chiến khu nghỉ dưỡng thể thao NV Sport Camp cho các bạn sinh viên

…Có lẽ điều khiến người đối diện ấn tượng với Phan Danh Na không phải bảng thành tích hay trình độ học vấn, mà chính là cách chị nói về sự phấn đấu với một mục tiêu kiên định. Từ cô bé  không rành chính tả tiếng Việt, đến nữ vận động viên nhiều lần bước qua chấn thương, rồi trở thành tiến sĩ, giảng viên và doanh nhân, mỗi chặng đường của chị đều được nối bằng sự học.

Trên hành trình ấy, hình ảnh người mẹ lặng lẽ đứng phía sau với những hy sinh không lời, người thầy vẫn là ngọn lửa truyền cảm hứng, còn thể thao không chỉ là những cuộc tranh tài mà trở thành chiếc cầu đưa một vận động viên chuyên nghiệp từ ý chí chạm đến tri thức 

 Tiến sĩ  Phan Danh Na

• Vận động viên Taekwondo (1998 – 2002).

• Vận động viên Pencak Silat (2003 – 2010).

• Tốt nghiệp Đại học Thể dục Thể thao TP.HCM.

• Hoàn thành chương trình Thạc sĩ và Tiến sĩ tại Đại học Thể dục Thể thao Quốc gia Đài Loan (Trung Quốc).

• Giảng viên Đại học Tôn Đức Thắng (2012 – 2022).

• Giảng viên ngành Kinh tế thể thao, Đại học Hoa Sen (từ năm 2026).

• Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Bóng bàn Bình Minh.

• Quản lý khu nghỉ dưỡng thể thao NV Sport Camp.