Đại diện các doanh nghiệp và tổ chức tham gia hoạt động nâng cao năng lực cho doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ tại TP.HCM tháng 9/2026. Ảnh minh họa bối cảnh đào tạo, phát triển năng lực quản lý doanh nghiệp; những người trong ảnh không phải học viên Chương trình 10.000 giám đốc điều hành. Ảnh: UN Women/Nguyễn Lan Anh.

Một chương trình đào tạo lãnh đạo doanh nghiệp đến năm 2030 đã đặt ra ba lớp chính sách liên quan trực tiếp đến phụ nữ: tỷ lệ nữ tối thiểu trong tổng số học viên, ưu tiên khi phân bổ hỗ trợ và ưu tiên nữ trong danh sách doanh nghiệp cử người đi học.

Quyết định 525/QĐ-TTg, có hiệu lực từ ngày 31/3/2026, đặt mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng 10.000 giám đốc điều hành và cán bộ quản lý của doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân trên cả nước đến năm 2030. Trong số này, tối thiểu 25% học viên phải là nữ. Nếu chương trình đạt đủ quy mô 10.000 người, ngưỡng tối thiểu tương ứng với 2.500 nữ học viên.

Điểm đáng chú ý là chính sách không dừng ở một chỉ tiêu đầu ra. Trong nguyên tắc hỗ trợ, người đăng ký trước được hỗ trợ trước, nhưng một số nhóm được xếp vào diện ưu tiên, gồm học viên đến từ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp công nghệ, doanh nghiệp xã hội, doanh nghiệp ở vùng khó khăn; doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động nữ; cùng học viên nữ, người khuyết tật và người dân tộc thiểu số. Các nhóm này được hỗ trợ trước và có mức hỗ trợ cao hơn. Mỗi doanh nghiệp được cử tối đa 5 học viên một năm, trong đó quyết định yêu cầu ưu tiên cử học viên nữ.

Như vậy, phụ nữ không chỉ xuất hiện ở đích đến 25%. Cơ chế giới đã được đưa vào ngay từ khâu tiếp cận khóa học và phân bổ hỗ trợ.

25% là mức tối thiểu, không phải giới hạn số phụ nữ được học

Đối tượng tham gia không chỉ gồm tổng giám đốc hay giám đốc. Chương trình mở cho nhiều cấp quản lý trong doanh nghiệp tư nhân, từ thành viên hội đồng quản trị, chủ doanh nghiệp tư nhân, tổng giám đốc, phó tổng giám đốc đến giám đốc chuyên môn, trưởng hoặc phó phòng, bộ phận và tổ, đội sản xuất cùng một số chức danh quản lý khác theo điều lệ doanh nghiệp. Doanh nghiệp và học viên không được vi phạm quy định pháp luật tại thời điểm đăng ký tham gia khóa đào tạo.

Điều này cũng có nghĩa chỉ tiêu 25% không nên được hiểu thành một “suất riêng” cho bất kỳ phụ nữ nào muốn tham gia. Người học trước hết vẫn phải thuộc nhóm chức danh và đáp ứng điều kiện của chương trình. Ngược lại, cụm từ “tối thiểu 25%” cũng không đặt trần ở mức 25%; tỷ lệ nữ có thể cao hơn nếu số người đáp ứng điều kiện và được lựa chọn lớn hơn.

Một chi tiết cần phân biệt là “học viên nữ” và “học viên đến từ doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ” là hai căn cứ ưu tiên riêng. Vì vậy, một nam quản lý làm việc tại doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ vẫn có thể thuộc nhóm được ưu tiên theo loại hình doanh nghiệp; còn một nữ quản lý tại doanh nghiệp không do phụ nữ làm chủ vẫn thuộc diện ưu tiên với tư cách học viên nữ. Cách đọc này bám đúng cấu trúc của quyết định, tránh biến chính sách thành một chương trình chỉ dành cho nữ giới.

Đây cũng là điểm nối tự nhiên với các chính sách gần đây dành cho doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ. Ở chương trình 10.000 giám đốc, trọng tâm không phải ưu đãi doanh nghiệp về pháp lý hay thị trường mà là năng lực của người trực tiếp quản lý và điều hành.

Ba lớp ưu tiên đối với phụ nữ

1. Tối thiểu 25% tổng số học viên là nữ.

2. Học viên nữ, học viên từ doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ và doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động nữ thuộc nhóm được hỗ trợ trước và có mức hỗ trợ cao hơn.

3. Mỗi doanh nghiệp được cử tối đa 5 học viên/năm, trong đó ưu tiên cử học viên nữ.

Quyết định không quy định một mức tiền hỗ trợ cố định riêng cho nữ học viên.

Đại diện doanh nghiệp và các tổ chức tham gia workshop về nâng cao năng lực kinh doanh tại Hà Nội ngày 27/8/2026. Ảnh minh họa hoạt động đào tạo và trao đổi của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam. Ảnh: UN Women/Nguyễn Khắc Tiệp.

Được ưu tiên nhưng mức hỗ trợ phải đọc đúng

Hỗ trợ đào tạo có thể thực hiện bằng phiếu học bổng, tổ chức khóa đào tạo hoặc qua hệ thống E-learning. Với phiếu học bổng, ngân sách nhà nước hỗ trợ chi phí tương ứng với giá trị ghi trên phiếu; nếu học phí cao hơn, học viên thanh toán phần chênh lệch. Quyết định yêu cầu nhóm ưu tiên có “mức hỗ trợ cao hơn”, nhưng bản thân quyết định không ấn định một tỷ lệ hoặc số tiền cụ thể dành riêng cho nữ học viên.

Vì vậy, ở thời điểm chính sách được triển khai, không nên diễn giải thành “phụ nữ được Nhà nước trả toàn bộ học phí” hay gắn một con số hỗ trợ cụ thể khi chưa có căn cứ áp dụng cho từng khóa. Ngày 19/5/2026, Bộ Tài chính đã đăng dự thảo Thông tư hướng dẫn cơ chế thực hiện chương trình, sau quá trình tham vấn được tổ chức từ tháng 4. Đây là dự thảo hướng dẫn, không được viết như một quy định đã có hiệu lực nếu sử dụng các chi tiết chỉ xuất hiện trong dự thảo.

Các khóa học cũng được thiết kế cho nhiều nấc quản lý khác nhau. Chương trình gồm đào tạo lãnh đạo cấp chiến lược, giám đốc điều hành, giám đốc chuyên môn, quản trị kinh doanh thực chiến Mini MBA và lãnh đạo kế cận Next Gen CEO. Thời lượng tùy loại khóa, trong khoảng 30–90 ngày; nội dung trải từ chiến lược, tài chính, vận hành và quản trị rủi ro đến chuyển đổi số, AI, quản trị ESG, kỹ năng xây dựng đội ngũ và giao tiếp chiến lược.

Sau đào tạo, một số học viên còn có thể được lựa chọn tham gia CEO Lab, chương trình sẵn sàng CEO hoặc các hoạt động trao đổi với doanh nhân. Điều đó khiến cơ hội của người học không chỉ nằm trong số giờ trên lớp mà có thể kéo sang mạng lưới tư vấn, kết nối và phát triển năng lực sau khóa học.

Với nữ học viên, đây là phần cần được theo dõi cùng mục tiêu 25%. Nếu chỉ đạt tỷ lệ nữ ở khâu tuyển đầu vào nhưng không biết phụ nữ tham gia những khóa nào, hoàn thành ra sao và có tiếp tục đi vào các chương trình sau đào tạo hay không, số liệu đầu vào chưa phản ánh đầy đủ hành trình phát triển năng lực quản lý. Quyết định yêu cầu đánh giá hằng năm, giữa kỳ và cuối kỳ trên cơ sở quy trình thống nhất về thu thập, quản lý và báo cáo dữ liệu.

Cách nhìn này có điểm giao với vấn đề cơ hội đào tạo trước khi đi tới vị trí lãnh đạo, dù hai chính sách áp dụng cho hai khu vực hoàn toàn khác nhau. Điểm chung nằm ở việc không chỉ đếm phụ nữ đã ở vị trí lãnh đạo, mà còn nhìn vào những cơ hội giúp hình thành nguồn nhân sự quản lý từ trước đó.

Đại diện khu vực doanh nghiệp tham gia khóa tập huấn do UN Women và Hội đồng Doanh nhân nữ Việt Nam phối hợp tổ chức tại TP.HCM tháng 5/2026. Ảnh minh họa hoạt động nâng cao năng lực quản trị và thực hành kinh doanh. Ảnh: UN Women/Hoàng Bích Thảo.

Chương trình 10.000 giám đốc cũng không đứng riêng trong hệ thống chính sách hỗ trợ kinh tế tư nhân năm 2026. Một chương trình khác đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 150 trong 1.000 doanh nghiệp tiên phong do phụ nữ làm chủ. Hai chương trình khác đối tượng và cách hỗ trợ: một bên phát triển năng lực người quản lý, một bên hướng tới doanh nghiệp được lựa chọn theo tiêu chí của chương trình tiên phong.

Chính sự khác nhau đó khiến chỉ tiêu 25% nữ học viên cần được theo dõi như một mục tiêu riêng, thay vì cộng gộp với những con số về doanh nghiệp nữ làm chủ. Một doanh nghiệp có chủ là nam vẫn có thể cử nữ quản lý đi học; một doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ cũng có thể cử nam quản lý. Chính sách đang tác động đồng thời tới cấp doanh nghiệp và cấp cá nhân, nhưng hai cấp này không phải một.

Đến năm 2030, việc chương trình có đủ 10.000 học viên hay không là một thước đo. Với bình đẳng giới, còn một thước đo đã được viết trực tiếp vào quyết định: phụ nữ phải chiếm ít nhất một phần tư số người được đào tạo. Khi cơ chế triển khai đi vào thực tế, số nữ được doanh nghiệp đề cử, được nhận hỗ trợ, hoàn thành khóa học và tham gia các hoạt động sau đào tạo sẽ cho thấy mục tiêu đó được thực hiện đến đâu.