Các chuyên gia, nữ trí thức và đại diện doanh nghiệp trao đổi giải pháp đưa kết quả nghiên cứu ra thị trường tại Đại học Bách khoa Hà Nội. Ảnh tư liệu: Phụ nữ Mới.

Một kết quả nghiên cứu có thể tốt về học thuật nhưng để trở thành sản phẩm, công nghệ hay doanh nghiệp lại cần một chặng đường khác. Nhà khoa học phải tính đến quyền sở hữu trí tuệ, vốn, đối tác, mô hình quản trị, thử nghiệm và thị trường. Với nhiều nữ trí thức đang làm việc tại các trường đại học, viện nghiên cứu của Hà Nội, Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 tạo thêm một hành lang để những công việc ấy được đặt vào hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Thành phố.

Luật không phải chính sách ưu tiên riêng cho phụ nữ. Các cơ chế về khoa học, công nghệ, nhân lực, doanh nghiệp và thuế được xây dựng cho những đối tượng đáp ứng điều kiện theo quy định. Giá trị nhìn từ bình đẳng giới nằm ở chỗ khi cơ hội đưa tri thức ra thị trường được mở rộng, nữ nhà khoa học có thêm công cụ để tham gia sâu hơn vào quá trình tạo ra giá trị từ chính kết quả nghiên cứu của mình.

Phụ nữ Mới từng giới thiệu tổng thể về những cơ chế khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong Luật Thủ đô 2026. Bài toán đặt ra lúc này là nhìn những cơ chế đó từ vị trí của một nữ trí thức đang có công nghệ, một nhóm nghiên cứu muốn thành lập doanh nghiệp hoặc một nhà khoa học muốn đưa sản phẩm tới người sử dụng.

Từ kết quả nghiên cứu đến doanh nghiệp có thêm hành lang

Điều 18 Luật Thủ đô đặt khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào một chương riêng. Luật giao HĐND thành phố Hà Nội quy định các cơ chế ưu đãi, hỗ trợ đối với nghiên cứu khoa học, phát triển và chuyển giao công nghệ, bảo vệ sở hữu trí tuệ, khởi nghiệp sáng tạo và thương mại hóa sản phẩm, kết quả nghiên cứu. Cùng điều này, Thành phố được xây dựng các công cụ tài chính như Quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo và Quỹ đầu tư mạo hiểm có sử dụng ngân sách Thành phố theo các nguyên tắc được luật xác định.

Một nội dung có ý nghĩa trực tiếp với môi trường đại học và nghiên cứu nằm tại điểm g khoản 2 Điều 18. Luật giao HĐND Thành phố quy định việc cơ sở giáo dục đại học công lập, cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập, tổ chức khoa học và công nghệ công lập thuộc phạm vi quản lý của Thành phố và viên chức tại các đơn vị này thành lập hoặc tham gia thành lập doanh nghiệp, tham gia quản lý, điều hành, góp vốn để thương mại hóa kết quả nghiên cứu và phát triển công nghệ thuộc quyền sở hữu trí tuệ của mình.

Cần hiểu đúng mức độ của quy định: Luật trao thẩm quyền để Hà Nội xây dựng cơ chế cụ thể, chứ không có nghĩa mọi nhà khoa học mặc nhiên được thành lập hay tham gia doanh nghiệp mà không cần đáp ứng các điều kiện tiếp theo. Tuy vậy, việc con đường từ nghiên cứu sang doanh nghiệp được ghi nhận ngay trong Luật cho thấy vai trò của nhà khoa học đang được nhìn rộng hơn: họ có thể tham gia cả quá trình biến tri thức thành sản phẩm và giá trị kinh tế - xã hội.

Điều này gặp khá đúng với nhu cầu đang hình thành trong cộng đồng nữ khoa học tại Hà Nội. Tháng 5/2026, nữ trí thức Đại học Bách khoa Hà Nội đã tổ chức tọa đàm tìm giải pháp thương mại hóa nghiên cứu ra thị trường. Các nhà khoa học, doanh nghiệp, quỹ đầu tư và đơn vị hỗ trợ đổi mới sáng tạo cùng ngồi lại để bàn từ cơ chế, sở hữu trí tuệ đến mô hình doanh nghiệp spin-off.

Lễ ký kết chương trình “Women in Tech” hướng tới xây dựng cơ chế tư vấn, kết nối đầu tư và đối tác cho các kết quả nghiên cứu của nữ trí thức Đại học Bách khoa Hà Nội. Ảnh tư liệu: Phụ nữ Mới.

Khi nữ nhà khoa học không chỉ đứng ở phía nghiên cứu

Tại tọa đàm này, chương trình “Women in Tech” được ký kết với mục tiêu xây dựng hệ thống tư vấn, kết nối đầu tư và mạng lưới đối tác nhằm hỗ trợ thương mại hóa kết quả nghiên cứu của nữ trí thức Đại học Bách khoa Hà Nội. Giai đoạn đầu đặt mục tiêu kết nối từ 4–6 kết quả nghiên cứu với doanh nghiệp.

Con số chưa lớn, nhưng cách làm cho thấy một thay đổi đáng chú ý. Nhà khoa học không chờ đến khi sản phẩm hoàn thiện mới bắt đầu tìm người mua; doanh nghiệp và những người có kinh nghiệm về thị trường được đưa vào sớm hơn. Với nữ trí thức, quá trình ấy còn tạo cơ hội học thêm những năng lực ít khi có trong chương trình đào tạo khoa học: định giá công nghệ, quản trị tài sản trí tuệ, xây dựng mô hình kinh doanh hay đàm phán với nhà đầu tư.

Luật Thủ đô 2026 tạo thêm nền pháp lý để hướng đi này được phát triển ở quy mô rộng hơn. Bên cạnh cơ chế thương mại hóa, khoản 5 Điều 18 còn quy định chi cho hoạt động nghiên cứu và phát triển của doanh nghiệp, tổ chức, đơn vị sự nghiệp trên địa bàn Thành phố được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế với mức bằng 200% chi phí thực tế, với điều kiện sau khi áp dụng mức chi bổ sung, đơn vị không bị lỗ. Đây là cơ chế dành cho tổ chức, doanh nghiệp đáp ứng quy định, không phải khoản hỗ trợ trực tiếp cho cá nhân nhà khoa học.

Điểm đáng quan tâm là khi doanh nghiệp có thêm động lực đầu tư cho R&D, khả năng hình thành những nhóm hợp tác giữa doanh nghiệp và các nhà khoa học cũng tăng lên. Nữ trí thức có công nghệ tốt khi ấy không chỉ tìm “nơi nhận chuyển giao”, mà có thể trở thành một mắt xích trong quá trình nghiên cứu, hoàn thiện, sản xuất và phát triển thị trường.

Thu hút nhà khoa học bằng cả môi trường làm việc

Một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo không thể chỉ có tiền cho đề tài. Điều 25 Luật Thủ đô giao HĐND Thành phố quy định chính sách thu hút, trọng dụng, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao với các nội dung về thu nhập, tiền lương, tiền thưởng, nhà ở, cư trú, điều kiện làm việc và cơ chế đặc thù dành cho chuyên gia, nhà khoa học, người có trình độ cao trong những lĩnh vực ưu tiên của Thủ đô. Luật cũng cho phép Thành phố xây dựng chính sách hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao chuyên môn, kỹ năng trong nước và tại cơ sở đào tạo nước ngoài đối với các nhóm thuộc phạm vi quản lý.

Nhìn từ nữ trí thức, giá trị của nhóm chính sách này nằm ở việc nghề khoa học được nhìn như một hành trình dài cần môi trường để phát triển. Một nhà nghiên cứu giỏi cần phòng thí nghiệm, cộng sự và dữ liệu; nhưng để gắn bó lâu dài, điều kiện sống, thu nhập, cơ hội đào tạo và không gian nghề nghiệp cũng có ảnh hưởng đáng kể.

Luật tiếp tục dành các ưu đãi thuế cho một số cá nhân tham gia hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Điều 26 quy định miễn thuế thu nhập cá nhân trong 5 năm đối với tiền lương, tiền công của chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng đặc biệt và cá nhân khởi nghiệp sáng tạo làm việc tại các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, tổ chức khoa học và công nghệ, trung tâm đổi mới sáng tạo và các tổ chức trung gian hỗ trợ khởi nghiệp trên địa bàn Hà Nội. Thu nhập từ việc thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ trọng điểm của Thủ đô theo danh mục do UBND Thành phố quyết định cũng thuộc diện không chịu thuế thu nhập cá nhân.

Những ưu đãi này không tự động áp dụng cho mọi nữ trí thức làm việc tại Hà Nội. HĐND Thành phố có trách nhiệm quy định tiêu chí, điều kiện, hồ sơ và trình tự thực hiện; ngày 15/6/2026, Hà Nội đã thông qua Nghị quyết 47/2026/NQ-HĐND để cụ thể hóa thủ tục thực hiện ưu đãi, hỗ trợ đầu tư theo Điều 26, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Một hệ sinh thái đã có những người đứng ra kết nối

Chính sách sẽ phát huy giá trị tốt hơn khi nhà khoa học biết tìm đến ai để biến quy định thành cơ hội cụ thể. Đây là điểm mà các tổ chức của Hội Nữ trí thức Việt Nam có thể đóng vai trò trung gian.

Các sản phẩm khoa học, công nghệ do nữ nhà khoa học nghiên cứu và phát triển được giới thiệu tới doanh nghiệp và nhà đầu tư tại Hà Nội. Ảnh tư liệu: Phụ nữ Mới.

Trong sáu tháng đầu năm 2026, COSTAS và Chi hội Nữ trí thức đã đẩy mạnh kết nối nhà khoa học với doanh nghiệp. Chi hội có 80 hội viên, trong đó hơn 50 doanh nhân và trên 30 nhà khoa học; các hoạt động tập trung vào đào tạo, xúc tiến thương mại, giới thiệu công nghệ và tìm kiếm đối tác cho các kết quả nghiên cứu.

Sự kết hợp giữa nhà khoa học và nữ doanh nhân là một lợi thế đáng chú ý. Người làm nghiên cứu hiểu công nghệ, nhưng doanh nhân có kinh nghiệm về nhu cầu khách hàng, phân phối, dòng tiền và thị trường. Khi cùng nằm trong một mạng lưới, hai nhóm có khả năng gặp nhau sớm hơn, trước khi sản phẩm đã đi quá xa khỏi nhu cầu thực tế.

Hội Nữ trí thức Việt Nam cũng đã phối hợp với UN Women tổ chức hội thảo quốc tế “Nữ khoa học hướng tới thị trường” tại Hà Nội tháng 6/2026, với hơn 180 đại biểu. Hệ sinh thái đưa nghiên cứu của nữ khoa học ra thị trường được đặt trên chuỗi liên kết giữa nhà khoa học, trường đại học, doanh nghiệp, nhà đầu tư và cơ quan hoạch định chính sách.

Các diễn giả trao đổi về cách xây dựng hệ sinh thái nối nữ khoa học với trường đại học, doanh nghiệp, nhà đầu tư và thị trường. Ảnh tư liệu: Phụ nữ Mới.

Ở cấp thành phố, Hội Nữ trí thức Hà Nội cũng có một nền tảng phù hợp để tham gia quá trình này. Năm 2025, Hội tổ chức nhiều hội thảo khoa học gắn với các vấn đề phát triển của Thủ đô và tổng hợp kiến nghị gửi cơ quan quản lý; định hướng năm 2026 tiếp tục nhấn mạnh chuyển giao tri thức và đóng góp chuyên môn cho Hà Nội. Hoạt động của Hội Nữ trí thức Hà Nội trong phát triển Thủ đô  cho thấy mạng lưới hội viên đã có kinh nghiệm kết nối khoa học với nhu cầu quản lý và đời sống đô thị.

Từ một công trình tốt đến năng lực làm chủ giá trị

Một trong những thay đổi đáng quan tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo là nhà khoa học ngày càng phải hiểu thêm phần đời sống sau nghiên cứu. Công trình được công bố ở đâu vẫn quan trọng, nhưng nếu kết quả có khả năng ứng dụng, những câu hỏi tiếp theo sẽ là ai sở hữu công nghệ, ai đầu tư hoàn thiện sản phẩm, nên chuyển giao hay thành lập doanh nghiệp và thị trường thực sự cần điều gì.

Với nữ trí thức, đây không phải lời kêu gọi tất cả nhà khoa học phải trở thành doanh nhân. Có người phù hợp với nghiên cứu cơ bản, có người muốn tiếp tục giảng dạy, có người lựa chọn chuyển giao công nghệ, cũng có người đủ năng lực để cùng thành lập và điều hành doanh nghiệp. Chính sách có giá trị khi tạo ra nhiều lựa chọn hơn và để năng lực chuyên môn được phát huy theo con đường phù hợp.

Luật Thủ đô 2026 không dành các cơ chế khoa học - công nghệ nói trên riêng cho phụ nữ. Nhưng đặt trong một thành phố tập trung nhiều trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ và mạng lưới nữ trí thức, những cơ chế mới có thể trở thành nguồn lực thiết thực nếu nữ nhà khoa học tiếp cận được thông tin, đối tác và các công cụ hỗ trợ phù hợp.

Bình đẳng giới trong đổi mới sáng tạo vì thế không chỉ là có bao nhiêu phụ nữ đứng tên trong một đề tài. Một bước xa hơn là họ có cơ hội tham gia quyết định cách tri thức mình tạo ra được bảo hộ, phát triển, góp vốn, chuyển giao và đưa vào đời sống hay không. Khi nữ trí thức có thể đi cùng kết quả nghiên cứu từ phòng thí nghiệm tới sản phẩm và thị trường, đóng góp khoa học được nối dài thành năng lực làm chủ giá trị.

Những cơ chế đáng chú ý với hệ sinh thái khoa học Hà Nội

Luật Thủ đô số 02/2026/QH16, có hiệu lực từ 1/7/2026, giao Hà Nội xây dựng cơ chế hỗ trợ nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, sở hữu trí tuệ, khởi nghiệp và thương mại hóa kết quả khoa học. Điều 18 giao HĐND Thành phố quy định việc cơ sở công lập và viên chức thuộc phạm vi quản lý của Thành phố tham gia doanh nghiệp để thương mại hóa tài sản trí tuệ; khoản chi R&D đủ điều kiện có thể được tính vào chi phí được trừ ở mức 200% chi phí thực tế. Điều 25 mở cơ chế thu hút, trọng dụng chuyên gia, nhà khoa học. Điều 26 quy định một số ưu đãi thuế cho doanh nghiệp khởi nghiệp và cá nhân hoạt động khoa học, công nghệ khi đáp ứng điều kiện. Hà Nội đã ban hành các nghị quyết triển khai, trong đó có Nghị quyết 24/2026/NQ-HĐND và Nghị quyết 47/2026/NQ-HĐND.

 Nguồn: Luật Thủ đô số 02/2026/QH16; HĐND thành phố Hà Nội, Nghị quyết 24/2026/NQ-HĐND và Nghị quyết 47/2026/NQ-HĐND.