Bác sĩ Bác sĩ Mai Hương - Phó Trưởng khoa Tâm thần - Bệnh viện Nhi Trung ương

Tại tọa đàm “Tương lai nào cho trẻ tự kỷ?” chiều 28/3, do Ban Chuyên đề Báo Nhân Dân tổ chức, bác sĩ Mai Hương – Phó Trưởng khoa Tâm thần, Bệnh viện Nhi Trung ương – cho biết: “Hiện nay, có nhiều quan niệm sai lầm về nguyên nhân gây ra rối loạn phổ tự kỷ. Chúng tôi luôn trao đổi với các gia đình rằng các yếu tố về môi trường, gia đình chỉ làm nặng lên biểu hiện tự kỷ, chứ không phải nguyên nhân gây ra rối loạn này. Hiểu đúng về tự kỷ là bước đầu tiên giúp phụ huynh có phương pháp tiếp cận và hỗ trợ trẻ hiệu quả.

Tự kỷ không thể chữa khỏi, nhưng có thể cải thiện

Hiện nay, tự kỷ chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, nếu trẻ được phát hiện sớm, can thiệp đúng cách, đủ thời gian và có sự phối hợp chặt chẽ giữa cha mẹ và nhà chuyên môn, những ảnh hưởng của tự kỷ đối với đời sống và chức năng của trẻ sẽ được giảm xuống đáng kể. Điều này không chỉ giúp trẻ gia tăng chất lượng sống mà còn giảm gánh nặng cho gia đình và xã hội.

Bên cạnh đó, sự kiên trì và nhất quán trong quá trình can thiệp là rất quan trọng. Một số trẻ có thể tiến bộ nhanh hơn khi có môi trường phù hợp và sự hỗ trợ đúng cách, trong khi những trẻ khác có thể cần nhiều thời gian hơn. Điều quan trọng là không nên so sánh con với những trẻ khác mà cần tập trung vào sự tiến bộ của chính trẻ.

Giai đoạn can thiệp vàng trước 4 tuổi

Trong quá trình hỗ trợ trẻ tự kỷ, giai đoạn can thiệp vàng là trước 4 tuổi, đặc biệt là trước 3 tuổi. Đây là khoảng thời gian quan trọng nhất để các nhà chuyên môn thực hiện các biện pháp can thiệp nhằm thúc đẩy sự phát triển của não bộ. Việc can thiệp sớm sẽ giúp trẻ có cơ hội cải thiện kỹ năng giao tiếp, tư duy, tương tác xã hội và thích nghi tốt hơn với cuộc sống.

Ngoài ra, việc phát hiện các dấu hiệu sớm của tự kỷ là điều kiện tiên quyết giúp can thiệp hiệu quả. Một số dấu hiệu nhận biết sớm bao gồm:

Trẻ ít hoặc không có phản ứng khi được gọi tên. Hạn chế giao tiếp bằng mắt và ít biểu lộ cảm xúc. Khó khăn trong việc tương tác với người khác. Có hành vi lặp đi lặp lại hoặc sở thích đặc biệt đối với một số hoạt động. Gặp khó khăn trong việc thay đổi thói quen hoặc môi trường xung quanh.

Nếu cha mẹ nhận thấy những dấu hiệu trên ở con, việc tham khảo ý kiến của các chuyên gia là điều cần thiết để có kế hoạch hỗ trợ kịp thời.

Vai trò cốt lõi của cha mẹ trong quá trình can thiệp

Một trong những yếu tố quan trọng nhất trong việc hỗ trợ trẻ tự kỷ là vai trò của cha mẹ. Cha mẹ không chỉ là người chăm sóc mà còn là nhân tố quan trọng trong quá trình can thiệp. Họ cần chủ động nắm bắt thông tin, tích lũy kiến thức và kỹ năng cần thiết để hỗ trợ con một cách hiệu quả. Khi cha mẹ đồng hành cùng nhà chuyên môn, quá trình can thiệp sẽ đạt hiệu quả cao hơn.

Việc tạo ra một môi trường sống phù hợp và yêu thương cho trẻ là yếu tố không thể thiếu. Cha mẹ nên kiên nhẫn, tạo điều kiện để con được học hỏi và phát triển theo khả năng của mình. Sự động viên, khuyến khích của gia đình sẽ giúp trẻ có thêm động lực và cảm giác an toàn trong quá trình phát triển.

Tự kỷ không phải là dấu chấm hết. Với sự kiên trì, hiểu biết và phối hợp đúng đắn, trẻ tự kỷ vẫn có thể có một cuộc sống tốt hơn, hòa nhập với cộng đồng và phát triển tiềm năng của mình. Mỗi gia đình hãy là một điểm tựa vững chắc để giúp trẻ tự kỷ có cơ hội lớn lên và phát triển một cách tốt nhất.